Nasim-e-Kherad

Nasim-e-Kherad

An Analytical Exploration of ʿAllāmeh Ḥasanzādeh Āmolī’s Contemporary Exposition of the Burhān al-Ṣiddīqīn and Its Transmitted Implications

Document Type : scientific publicational

Authors
Mohammad Javad Jafari zadeh 1
Mohammad Ali Vatandoost 2
1 PhD student in High Wisdom, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Philosophy and Islamic Theology, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
Abstract
The Burhān al-Ṣiddīqīn (Proof of the Truthful) has long stood as one of the most robust arguments for the existence of Allah, drawing sustained attention from Islamic philosophers and theologians. ʿAllāmeh Ḥasanzādeh Āmolī, adopting an innovative approach grounded in the principles of ḥikmat-i mutaʿāliya (Transcendent Philosophy), offers a profound and original exposition of this argument. Through a semantic and ontological analysis of the Qur’anic root fa-ṭa-ra (فطر), he posits that the relationship between Fāṭir (Creator) and munfaṭir (that which is created) is one of ẓāhir and maẓhar—the manifest and its manifestation. Accordingly, all beings in existence emanate and are derived directly from Allah’s very essence (dhāt), the Exalted. This study employs a descriptive-analytical methodology to first elucidate the philosophical and mystical foundations of Ḥasanzādeh’s exposition. It then examines the transmitted implications of this perspective, assessing its harmony with Qur’anic verses and prophetic traditions (riwāyāt). The findings of this study indicate that ʿAllāmeh Ḥasanzādeh’s exposition is not only philosophically and mystically coherent but also deeply consonant with Islamic transmitted texts. His exposition compellingly illustrates the inseparable nexus of the Qur’an, Islamic mysticism (ʿirfān), and rational demonstration (burhān). Among the significant transmitted implications of this view are: the intuitive nature of innate monotheism (tawḥīd), the idea of “knowing Allah through Allah,” and the derivation of all contingent beings from the essence of the Necessary Existent (wājib al-wujūd).
Keywords
">Burhān al-Ṣiddīqīn, ">Fāṭir, ">Infīṭār, innate Monotheism, Ḥasanzādeh Āmolī, ">Ḥikmat-i Mutaʿāliya

Subjects

قرآن کریم
آشتیانی، مهدی. (1377). اساس التوحید. تهران: امیر کبیر.
ــــــ. (1352). تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزوارى. تهران: چاپ فلاطورى.
آملی، محمد تقی. (1391ق). درر الفوائد. قم: اسماعیلیان.
ابن عربی، محمد بن علی. (1946م). فصوص الحکم. قاهره: دار احیاء الکتب العربیة.
ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین انصاری. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
ازهری، محمد بن احمد. (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت‏: دار احیاء التراث العربی.
برسی، حافظ رجب. (1422ق). مشارق انوار الیقین. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
جوادی آملی، عبدالله. (1382). رحیق مختوم. قم: اسراء.
جوهری، ابونصر اسماعیل بن حماد. (1407ق). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة. بیروت: دار العلم.
حسن‌زاده آملی، حسن. (1395). الصحیفة الزبرجدیة فی کلمات سجادیة. قم: الف لام میم.
ــــــ. (1383). انسان کامل از دیدگاه نهج البلاغه. قم: الف لام میم.
ــــــ. (1373). انه الحق. قم: قیام.
ــــــ. (1369). تصحیح و تعلیق شرح المنظومة. تهران: نشر ناب.
ــــــ. (1391). دیوان اشعار. قم: الف لام میم.
ــــــ. (1375). نصوص الحکم بر فصوص الحکم. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
ــــــ. (1385). نهج الولایة، قم: الف لام میم.
خمینی، سید روح الله. (1376). شرح چهل حدیث. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
رازی، فخر الدین. (1411ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر). بیروت: دار الکتب العلمیة.
راغب اصفهانی، حسین. (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دار القلم.
رضانژاد، غلام‌حسین. (1387). مشاهد الالوهیة یا شرح کبیر بر الشواهد الربوبیة. قم: آیت اشراق.
زبیدی، مرتضی. (1414ق). تاج العروس من جواهر القاموس. بیروت: دار الفکر.
سبزواری، هادی بن مهدی. (1368). حاشیه بر الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (1392). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا.
ــــــ. (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: منشورات اسماعیلیان.
ــــــ. (1416ق). نهایة الحکمة. قم: موسسة النشر الاسلامی.
طبرسی، فضل بن حسن. (1415ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.
عسکری، ابوهلال. (1412ق). معجم الفروق اللغویة. قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
فراهیدی، خلیل ابن احمد. (1409ق). کتاب العین. قم: هجرت.
فیروزآبادی، مجد الدین محمد بن یعقوب. (1415ق). القاموس المحیط. بیروت‏: دار الکتب العلمیة‏.
مجلسی، محمد باقر. (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
مطهری، مرتضی. (1376). مجموعه آثار شهید مطهری. تهران: صدرا.
ملاصدرا: صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم‌. (1368). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. قم: مکتبة المصطفوی.
ــــــ. (1354) المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ــــــ. (1378). سه رسائل فلسفی. قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.
ــــــ. (1363). کتاب المشاعر. تهران: کتابخانه طهوری.
نیشابوری، نظام الدین. (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان. بیروت: دار الکتب العلمیة.
Nasim-e-Kherad
Volume 11, Issue 1 - Serial Number 20
September 2025
Pages 55-73