Nasim-e-Kherad

Nasim-e-Kherad

The Methodology of Producing Religious Knowledge from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi

Document Type : scientific publicational

Authors
hosein izadi 1
hamid parsania 2
1 Master of Philosophy of Social Sciences, Faculty of Social and Behavioral Sciences, Bagher-ol-Ulum University, Qom, Iran
2 Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran
Abstract
For Ayatollah Mesbah Yazdi, the production of religious knowledge is among the most pressing issues facing the Islamic system. It serves as the essential element that safeguards the Islamic character of the system and provides the foundation for its governance through religiously grounded frameworks. This study seeks to uncover and articulate Ayatollah Mesbah’s methodology for producing religious knowledge. He considers the possibility and necessity of religious knowledge specifically in the domain of normative human sciences, which are grounded in a value system and an ontological outlook: Normative sciences, by their very nature, are closely interrelated with ontological, epistemological, and axiological perspectives—areas in which Islam offers a distinctive framework. From his perspective, the process of attaining Islamic human sciences is a manageable and structured endeavor that requires both individual transformation and the reform of social structures. His theory integrates multiple epistemic approaches, including the purification and completion of existing sciences, ijtihād-based reasoning, and foundationalism in various forms. Methodologically, he outlines the production of religious knowledge in three stages: (1) critique of the foundations and outcomes of existing sciences, (2) establishment of four foundational principles for Islamic human sciences, and (3) development of applied philosophies tailored to sciences.
Keywords
human sciences, modern science, religious knowledge, Islamization of human sciences, methodology, Ayatollah Mesbah Yazdi

Subjects

قرآن کریم.
بستان نجفی، حسین (1384)، گامی به سوی علم دینی (1)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
پارسانیا، حمید (1401)، فلسفه و روش علوم اجتماعی، قم: بوستان کتاب.
ــــــ (1391)، جهان‌های اجتماعی، قم: کتاب فردا.
جمعی از نویسندگان (1397)، مبانی علوم انسانی اسلامی از دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
جمعی از نویسندگان (بی تا)، جزوه علم حقوق (اهداف حقوق)، ج 8، قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.
کلینی، محمد‌بن‌یعقوب‏ (1407 ق)، الکافی، ‌تحقیق: علی‌اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
گلشنی، مهدی (1385)، از علم سکولار تا علم دینی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
مرادی، مجید (1385)، اسلامی‌سازی معرفت، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
مصباح یزدی، محمد تقی (1383)، آموزش فلسفه، ج 1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
ــــــ (1385)، پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی، تحقیق و نگارش: غلامرضا متقی‌فر، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
ــــــ (1386)، چکیده‌ای از اندیشه‌های بنیادین اسلامی، ترجمه و تدوین: حسین علی عربی، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
ــــــ (1388)، امکان اسلامی‌سازی علوم انسانی، گلستان قرآن، ش 28: ص84 - 89.
ــــــ (1392)، رابطه علم و دین، گردآورنده: علی مصباح، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره).
ــــــ (بی تا)، رابطه ایدئولوژی و فرهنگ اسلامی با علوم انسانی، حوزه و دانشگاه (کتاب اول)، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، ص77.
Nasim-e-Kherad
Volume 11, Issue 1 - Serial Number 20
September 2025
Pages 74-99