Nasim-e-Kherad

Nasim-e-Kherad

Re-reading the Gradation of Love in Ibn Sina’s Thought: Explaining the Role of the Soul’s Faculties in the Continuum from Malady to Transcendence

Document Type : scientific publicational

Authors
reyhaneh shayesteh 1
Mohsen Hashemi Nasab 2
1 Assistant Professor, Department of Philosophy and Theology, Faculty of Literature and Humanities, Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Rafsanjan, Iran
2 Master of Science in Clinical Psychology, Faculty of Psychology, University of Tabriz, Iran
Abstract
This study explores the concept of love in the philosophy of Ibn Sina, tracing its trajectory from a psychological disorder to the highest form of human transcendence. The central aim is to demonstrate the underlying unity between Ibn Sina’s seemingly contradictory portrayals of love—as a pathological condition in his medical writings and as a transformative journey in his philosophical works. Using a library-based review and an analytical-interpretive method, the study argues that love, within Ibn Sina’s intellectual framework, is a gradational concept situated along a single ontological continuum. At one end lies “general love,” defined as the innate and essential inclination of every contingent being toward perfection and away from deficiency. At the other end is “particular love,” which manifests this universal inclination within the human being, shaped and directed by the faculties of the soul. When love is governed by the lower faculties of the soul—especially the estimative faculty—and detached from the guidance of reason, it emerges in a pathological form. Conversely, when the rational faculty, regarded as the noblest of the soul’s faculties, directs this innate yearning, love becomes a catalyst for spiritual ascent and the attainment of ultimate perfection: union with the True Beloved (Allah). Thus, the diversity of love’s manifestations—from earthly to divine—is not due to a difference in its essence, but rather to the varying degrees of perfection or deficiency in the soul’s faculties and their relational comparison.
Keywords
Ibn Sina
gradation of love
perceptive faculties of the soul
pathological love
transcendent love
philosophical psychology

Subjects

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1417ق)، النفس من کتاب الشفاء. به تحقیق حسن حسن‌زاده آملی، مکتب الاعلام الاسلامى، قم: مرکز النشر.
ــــــ (1364ش)، النجاة، تهران: مرتضوی.
ــــــ (1989م)، الحدود. قاهره: الهیئة المصریه العامه للکتاب.
ــــــ (1375ش)، الإشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغه.
ــــــ (1379ش)، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. تهران: دانشگاه تهران.
ــــــ (1383ش)، دانشنامه علایی. با مقدمه و حواشی و تصحیح محمد مشکوه، همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
ــــــ (2005م)، القانون فی الطب. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ــــــ (2007م)، احوال النفس رسالة فی النفس و بقائها و معادها. پاریس: دار بیبلیون.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1400ش)، مجموعه رسائل. قم: بیدار.
ــــــ (1404ش)، الطبیعیات کتاب الشفاء. قم: مکتبه آیه الله العظمی المرعشی النجفی.
ــــــ (بی‌تا)، شرح عیون الحکمة. تحقیق احمد حجازی، احمد سقا، قاهره: مکتبه الانجلو المصریه.
حسن‌زاده، سیدی مهر و اکبری، رضا (1402ش)، جایگاه واهمه در عمل از منظر ابن‌سینا، فلسفه، سال 21، ش 2، پیاپی 31: 37-60.
حسینی زبیدی، محمد مرتضی (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، ج8، بیروت: دارالفکر.
صلیبا، جمیل (1366ش)، فرهنگ فلسفی. ترجمه منوچهر صانعى دره بیدى، تهران: حکمت.
طوسى، خواجه نصیر الدین (1375ش)، شرح الإشارات و التنبیهات ( مع المحاکمات)، قم: نشر البلاغه.
کوچنانی، قاسمعلی، و دیگران (1402ش)، متافیزیک عشق در نظام فکری ابن‌سینا، تاریخ فلسفه اسلامی، 2 (4): 35-5.
نصری، عبدالله (1385ش)، فلسفه تحلیلی و نظریه شناخت در فلسفه اسلامی، تقریرات استاد مهدی حائری، تهران: نشر قلم.
Carter, C. S. (1998). Neuroendocrine perspectives on social attachment and love. Psychoneuroendocrinology, 23 (8), 779-818.
Oring, K. C. (2015). Love at First Sight: A Correlation of Personality and Attachment Style (Doctoral dissertation ,California Lutheran University
Nasim-e-Kherad
Volume 11, Issue 1 - Serial Number 20
September 2025
Pages 249-268