Nasim-e-Kherad

Nasim-e-Kherad

The Function of the Principle of Tarjīḥ Bilā-Marjiḥ “Making a Preference without a Preference” in Refuting the Theory of Random Selection of Worlds

Document Type : scientific publicational

Author
maryamsadat hashemi
Lecturer in the Department of Education, Isfahan University of Technology, Isfahan, Iran.
Abstract
The principle of tarjīḥ bilā marjiḥ (making a preference without a preference/preponderance without a preponderant) is one of the foundational rational principles in Islamic philosophy and theology. It asserts the impossibility of preferring one possibility over another without the presence of a causal or rational preference. Historically, this principle has played a decisive role in rejecting views grounded in randomness or non-causal selection. One contemporary theory that poses a significant challenge to philosophical theology is the “random selection of worlds,” advanced within the framework of multiverse hypotheses and certain interpretations of quantum mechanics. This theory claims that the emergence or selection of our world among countless possible worlds is merely the outcome of a random event, requiring no rational preference. The necessity of the present study lies in addressing this challenge from a rational‑philosophical perspective, while drawing upon the Islamic intellectual tradition in a manner that enables dialogue with Western philosophy of religion and simultaneously remains faithful to the foundations of Islamic philosophy. The findings demonstrate that any attempt to justify the random selection of a world inevitably falls into the problem of tarjīḥ bilā marjiḥ, and is therefore logically incomplete. The originality of this research lies in two dimensions: first, a comparative interpretation of this principle within the context of dialogue between Islamic philosophy and contemporary philosophy of religion; second, the presentation of a new analytical model showing that even physical models of randomness require a preference at the metaphysical level. This study adopts an analytical‑critical approach, examining the epistemological and ontological foundations of the principle of tarjīḥ bilā marjiḥ, and applying it to critique the theory of random selection of worlds, thereby highlighting the potential for interdisciplinary dialogue and critique.
Keywords
tarjīḥ bilā marjiḥ (making a preference without a criterion for the preference/preponderance without a preponderant)
causality
randomness
random selection of worlds
philosophy of science

Subjects

1.     آندری لینده (1370ش)، فیزیک ذرات و کیهان‌شناسی تورمی، ترجمه و تنظیم محمدرضا خواجه‌پور، تهران: مؤسسه انتشارات علمی و فرهنگی.
2.     ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (بی تا)، الاشارات و التنبیهات، ج3، قم: نشر البلاغة.
3.     ــــــ (1404ق)، الشفاء، بخش منطق، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
4.     پلانتینگا، آلوین (1384ش)، ماهیت ضرورت، ترجمه علی پایا، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
5.     تگمارک، مکس (1393ش)، جهان ریاضیاتی ما، ترجمۀ مرضیه رضی‌نسب، تهران: انتشارات حکمت.
6.     حسینی، مهدی (1395ش)، «تحلیل قاعده ترجیح بلامرجح و کارکرد آن در براهین کلامی»، فصلنامه پژوهش‌های فلسفی و کلامی، ش۲: ۴۱–۵۸.
7.     داوکینز، ریچارد (1387ش)، توهم خدا، ترجمه احمد گلزِمان، تهران: انتشارات هیرمند.
8.     ــــــ (1385)، خِردکُشیِ خدا، ترجمه مهدی غبرایی، تهران: نشر چشمه.
9.     رازی، فخرالدین (بی تا)، المباحث المشرقیة، ج۱، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
10.  سوینبرن، ریچارد (1388)، وجود خدا، ترجمه محمدمهدی علی‌نقی، تهران: نشر هرمس.
11.   سبزواری، ملاهادی (1378ش)، شرح منظومه، قم: بوستان کتاب.
12.  علامه حلی (1412ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
13.  کار، برایان (1386ش)، جهان یا جهان‌های متعدد؟، ترجمه نادر مشایخی، تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
14.  کارول، شان (1401ش)، تصویر بزرگ: درباره منشأ حیات، معنا و جهان خودمان، ترجمه حسین سوزنچی، تهران: انتشارات سمت.
15.  لایب‌نیتس، گوتفرید ویلهلم (1380)، مونادولوژی، ترجمه سیروس عبدالهی، تهران: نشر مرکز.
16.  ملاصدرا، محمدبن‌ابراهیم قوامی شیرازی (1366ش)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة، ج۱، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
17.  Plantinga, Alvin. Where the Conflict Really Lies: Science, Religion, and Naturalism. Oxford University Press, 2011.
18.  Hájek, Alan. “Interpretations of Probability. ” The Stanford Encyclopedia of Philosophy, ed. Edward N. Zalta, 2003.
19.  Balaguer, Mark. Platonism and Anti-Platonism in Mathematics. Oxford: Oxford University Press, 1998.
20.  Bohm, David. “A Suggested Interpretation of the Quantum Theory in Terms of ‘Hidden’ Variables. ” Physical Review, Vol. 85, 1952, pp. 166–179.
21.  Rescher, Nicholas. The Principle of Sufficient Reason: A Reassessment. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 1973.
22.  Ghirardi, G. C. , Rimini, A. , and Weber, T. “Unified Dynamics for Microscopic and Macroscopic Systems. ” Physical Review D, vol. 34, no. 2, 1986, pp. 470–491.
23.  Tegmark, Max. Our Mathematical Universe: My Quest for the Ultimate Nature of Reality. New York: Knopf, 2014.