Nasim-e-Kherad

Nasim-e-Kherad

A Comparative Study of the “Scientific Status of Metaphysics” in the Thought of Kant and Ayatollah Allameh Mesbah Yazdi

Document Type : scientific publicational

Author
bdollah fathi
Associate Professor, Department of Philosophy, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
Abstract
The question of the “scientific status of metaphysics” constitutes one of the foundational issues in philosophy, an issue that acquired new layers of complexity with the emergence of Kant’s critical system. The significance of this question lies in the fact that the fate of other branches of knowledge depends upon how it is answered. Employing a comparative-analytical method, this study examines the views of Immanuel Kant and Ayatollah Allameh Mesbah Yazdi on this matter. The findings indicate that Kant, through his distinction between phenomenon and noumenon and his criterion of synthetic a priori propositions, declares traditional metaphysics impossible. Yet his position faces several major challenges, including contradictions in explaining the Ding an sich (thing‑in‑itself), methodological self-refutation, and a reductionist treatment of philosophical concepts. In contrast, Allameh Mesbah Yazdi—drawing upon al-ʿilm al-ḥuḍūrī (knowledge by presence), the distinction between primary and secondary concepts, and the truth-disclosing nature of philosophical concepts—offers a coherent epistemological framework that renders knowledge of suprasensible realities possible. The study further shows that, despite its internal difficulties, Kant’s critique of metaphysics is primarily directed at deficient forms of metaphysics rather than at metaphysics as such. Moreover, ḥikmat‑i mutaʿāliyah (Transcendent Philosophy), by presenting a more complete and integrated form of metaphysics, opens new horizons for grounding metaphysics as a valid and rigorous science.
Keywords
metaphysics, scientific status, Kant
Ayatollah Allameh Mesbah Yazdi, intellect, comparative philosophy
Subjects
1.     کانت، ایمانوئل (1362)، سنجش خرد ناب. ترجمۀ ادیب سلطان. تهران: امیرکبیر.
2.     ــــــ (1367)، تمهیدات، ترجمه غلامعلی حداد عادل، تهران: نشر دانشگاهی.
3.     ــــــ (۱۳۷۰)، تمهیدات، ترجمه غلامعلی حداد عادل، ج دوم، تهران: نشر دانشگاهی.
4.     کاپلستون، فردریک (1373)، تاریخ فلسفه غرب «ولف تا کانت»، ج6، اسماعیل سعادت و بزرگمهر، تهران: سروش.
5.     ــــــ (1380)، تاریخ فلسفه غرب «یونان و روم»، ج1، سیدجلال‌الدین مجتبوی، تهران: سروش.
6.     طباطبائی، سیدمحمدحسین (1377)، بدایة الحکمة، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
7.     مصباح یزدی، محمدتقی (1396)، آموزش فلسفه، ج1 و 2، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
8.     مطهری، مرتضی (۱۳۷۷)، مجموعه آثار، ج ششم، تهران: صدرا.
9.     کورنر، اشتفان (۱۳۸۰)، فلسفه کانت، ترجمه عزت‌الله فولادوند، ج دوم، تهران، خوارزمی.
10.  ژیلسون، اتین (۱۳۸۰)، نقد تفکر فلسفی غرب: از قرون وسطی تا اوایل قرن حاضر، ترجمه احمد احمدی، تهران: سمت.
11.   سعادتی خمسه، اسماعیل (1390)، بررسی انتقادی ایدئالیسم استعلایی کانت، ذهن، 12(46), 73-100.
12.  احمدی، احمد (1389)، بررسی و نقد قضایای چهارگانۀ کانت، فلسفه دین، 7 (7)، 5-17.
13.  جعفری، محمد (1389)، تبیین و نقد نظریه کانت درباره ماهیت صدق، مجله معرفت فلسفی، 29، ۱۶۵-۱۸۲.
14.  شفیعی، محمد (1387)، تفاوت فاهمه و عقل نزد کانت، حکمت و فلسفه، 4(15), 137-144.
15.  عبدالله‌نژاد، محمدرضا (1385)، تفسیری دربارۀ تصویر کانت از عقل در نقد اول، حکمت و فلسفه 2(۵)، 39-55.
16.  سیدهاشمی, سیدمحمد اسماعیل (1385)، زمان و مکان در منظومه معرفت‌شناسی کانت، آینه معرفت(3-4), 23-6.
17.  مباشری، محمد (1386)، فضا و زمان در اندیشه کانت، مجله ذهن، ۳۰، ۱۱۵-۱۴۰.
18.    de Boer, K. (2020). Kant’s Reform of Metaphysics. In Kant’s Reform of Metaphysics: The Critique of Pure Reason Reconsidered (pp. i–ii). half-title-page, Cambridge: Cambridge University Press.
19.    Kovalchuk, M. (2024). The Possibility of the Existence of Metaphysics as a Science in Kant’s Views. Visnyk of the Lviv University. Philosophical Sciences Series, (41), 5–13.
20.    Willaschek, M. (2018). Kant on the Sources of Metaphysics. In Kant on the Sources of Metaphysics: The Dialectic of Pure Reason (pp. i–ii). half-title-page, Cambridge: Cambridge University Press.
21. Kant, Immanuel (1929). Critique of Pure Reason, tr. Norman Kemp Smith, London, Macmillan.