نسیم خرد

نسیم خرد

پاسخ بر اشکالات نظریه ادراکات اعتباری علامه طباطبایی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه کلام اسلامی، دانشکده حکمت و ادیان، دانشگاه بین‌المللی المصطفی. قم. ایران.
2 دانش‌آموخته سطح سه حوزه علمیه، قم، ایران.
چکیده
تحلیل ادراکات اعتباری از مباحث بنیادین معرفت شناسی و فلسفه علم شمرده می‌شوند. علامه طباطبایی به جهت خلط نشدن این نوع ادراکات با ادراکات حقیقی و پاسخ به مغالطات در این زمینه به تحلیل و تبیین ویژگی‌های ادراکات اعتباری پرداخته و نحوه شکل‌گیری آن‌ها را بر اساس نظریه سکاکی در بحث حقیقت و مجاز توضیح داده است. نگارندگان در ابتدا با روش توصیفی-تحلیلی به ارائه تصویری روشن -و به دور از پیچیدگی‌های پژوهش‌های مرتبط- از نظریة اعتباریات علامه طباطبایی پرداخته‌اند؛ در مرحلة بعدی، به تحلیل و پاسخ چهار اشکال اصلی پرداخته شد که به ترتیب عبارتند از: مستدل نبودن و نداشتن منطق لازم و ریشه‎‌ای یک نظریه؛ تایید نسبیت مطلق گزاره‌های اخلاقی توسط عبارات ایشان در مقالة ششم کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم؛ انکار رابطه هست ها و باید ها به سبب اعتباری دانستن مطلق بایدها و نبایدهای میان نفس و افعال آدمی و متزلزل شدن پایه‌های اخلاق، فقه و... ؛ عدم علم نفوس در ظرف توجه به این اعتبارات که فعل نفس هستند. نوآوری مقاله حاضر اولاً در آن است که نشان دهد بدون رجوع به سایر آثار علامه طباطبایی و با تاکید بر کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم نیز می توان به اشکالات پاسخ داد؛ ثانیاً تاکید و تحلیل بر اقسام سه گانه اعتباریات کرده و روشن می سازد در برخی از اشکالات وارد بر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی مغالطه اشتراک لفظی صورت گرفته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Response to Criticisms of Allameh Tabataba'i's Theory of Consideration Perceptions

نویسندگان English

sina alavitabar 1
sobhan alavitabar 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Theology, Faculty of Wisdom and Religions, Al-Mustafa International University. Qom. Iran.
2 Studied at the third level of seminary, Qom, Iran.
چکیده English

The analysis of consideration perceptions is considered one of the fundamental issues in epistemology and philosophy of science. Allameh Tabataba'i, in order to avoid confusing this type of perception with real perceptions and to respond to fallacies in this regard, has analyzed and explained the characteristics of consideration perceptions and explained how they are formed based on the theory of Sakkaki in the discussion of truth and metaphor. The authors, initially, using a descriptive-analytical method, have provided a clear picture - far from the complexities of related research - of Allameh Tabataba'i's theory of consideration perceptions; In the next stage, four main objections were analyzed and answered, which are: the lack of evidence and the lack of necessary logic and roots of a theory; confirmation of absolute relativism of moral propositions by his statements in the sixth article of the book “Principles of Philosophy and Method of Realism”; denial of the relationship between is and ought due to considering all the oughts and ought nots between the soul and human actions as conventional and shaking the foundations of ethics, jurisprudence, etc.; lack of knowledge of souls in the context of attention to these considerations that are the action of the soul. The novelty of the present article is, firstly, that it shows that without referring to other works of Allameh Tabataba'i and by emphasizing the book “Principles of Philosophy and Method of Realism”, one can also answer the objections; secondly, it emphasizes and analyzes the three categories of consideration perceptions and clarifies that in some of the objections to Allameh Tabataba'i's theory of consideration perceptions, the fallacy of homonymy has occurred.

کلیدواژه‌ها English

Conventional Matters, real perceptions, consideration perceptions, objections of consideration perceptions, Allameh Tabataba'i
برنجکار، رضا (1398ش)، قاعده کلامی حسن و قبح عقلی، قم: دارالحدیث.
ربانی گلپایگانی، علی (1375ش)، مقالۀ حسن و قبح افعال از دیدگاه علامه طباطبایی، مجله کیهان اندیشه، شماره 68.
سکاکی، یوسف بن محمد (بی‌تا)، مفتاح العلوم، (تحقیق محمدی قابیل)، قاهره: مکتبۀ التوفیقیۀ.
طباطبایی، محمدحسین (1362ش)، رسائل سبعه، قم: نشر کتاب.
ــــــ (1384ش)، المیزان فی تفسیر القرآن (ج5)، تهران: دارالکتب الاسلامی.
ــــــ (1392ش)، اصول فلسفه و روش رئالیسم (ج۲)، تهران: صدرا.
ــــــ (1999م)، الرسائل التوحیدیة، بیروت: نشر نعمان.
ــــــ (بی‌تا)، حاشیة الکفایة، قم: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی با همکاری نشر کتاب.
لاریجانی، صادق (1370ش)، معرفت دینی، تهران: مرکز ترجمه نشر کتاب.
مصباح‌یزدی، محمدتقی (1384ش)، نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی (1392ش)، حواشی بر اصول فلسفه و روش رئالیسم (ج۲)، تهران: صدرا.
مظفر، محمدرضا (1394ش)، اصول الفقه (ج1)، چ5، قم: دارالفکر.