نسیم خرد

نسیم خرد

تحلیل مفهومی تربیت فلسفی (فراترکیبی از تعاریف مختلف در تربیت فلسفی)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
زهرا ستارپناهی 1
جهانگیر مسعودی 2
عباس جوارشکیان 3
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استاد گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
3 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده
تربیت فلسفی به عنوان یکی از جامع‌ترین انواع تربیت، از نگاه اندیشمندان مختلف تعاریف گوناگونی یافته‌است. ارائه تعریفی کامل که هم دربرگیرنده وجوه تعاریف دیگر بوده و هم از نگاهی متفاوت به این مفهوم بپردازد، به فهم هرچه بهتر آن کمک خواهد کرد. براین اساس مساله اصلی این پژوهش، تدقیق مفهوم تربیت فلسفی و ارائه تعریفی جدید از آن براساس تحلیل تعاریف موجود است که پس از تحلیل معنایی هرکدام از مولفه‌های این اصطلاح یعنی مفاهیم «تربیت» و «فلسفه»، تعریفی جدید از تربیت فلسفی در پیوند با زیست خردمندانه ارائه شده است. بازتعریف تربیت فلسفی مبتنی بر مشی زندگی عقلانی به روشن ساختن جایگاه این نوع از تربیت در زندگی کمک می‌کند. همچنین اهمیت تلاش برای مدون ساختن و اجرای این مشی تربیتی در جامعه، به منظور تربیت افراد خرد دوست و خردمند و نیز ارتقا خردجمعی در راستای دست‌یابی به جامعه‌ای عقلانی را نشان می‌دهد. در این مقاله اطلاعات مورد نیاز به روش  اسنادی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای گردآوری شده است. پس از آن با توجه به داده‌های بدست آمده ، به کمک روش فرا ترکیب، اطلاعات و ایده های طرح شده در پژوهش‌های پیشین مورد بررسی قرار گرفت. استنتاج نهایی  پیوند میان «تربیت فلسفی» با مفهوم «زیست فلسفی» را نشان می دهد. 
کلیدواژه‌ها
تربیت
فلسفه
تربیت فلسفی
زیست فلسفی
زیست عقلانی

موضوعات

عنوان مقاله English

A Conceptual Analysis of Philosophical Education: A Meta-Synthesis of Diverse Definitions

نویسندگان English

zahra satarpanahi 1
jahangir masoudi 2
Abbas Javareshkian 3
1 PhD student in Transcendental Wisdom, Department of Philosophy and Islamic Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
2 Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
3 Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

Philosophical education, as one of the most comprehensive forms of education, has been defined in diverse ways by different thinkers. Providing a holistic definition that both encompasses the various existing perspectives and offers a distinct viewpoint contributes to a deeper understanding of the concept. Accordingly, the main objective of this study is to refine the concept of philosophical education and propose a new definition based on an analysis of existing definitions. After a semantic examination of the components of the term—namely “education” and “philosophy”—a new definition of philosophical education is presented in connection with the concept of rational life. This redefinition, grounded in the practice of a rational life, clarifies the position of philosophical education in life. It also highlights the importance of codifying and implementing this educational approach in society to nurture wisdom-seeking and wise individuals, as well as enhancing collective rationality toward the realization of a rational community. The study employed a documentary method, gathering data through library research. Subsequently, using meta-synthesis, the information and ideas presented in previous studies were analyzed. The final inference demonstrates the intrinsic link between “philosophical education” and the concept of “philosophical life.”

کلیدواژه‌ها English

education
philosophy
philosophical education
philosophical life
rational life

  1. 1.     ابن سینا، حسین بن عبد الله (1953)، رسائل إبن سینا، ج1، استانبول - ترکیه: مطبعه ابراهیم خروز، نوبت چاپ: 1

    2.     اله بداشتی، علی (1392)، «تربیت فلسفی جوان، معنا، اهداف و روش‌ها»، ویژه‌نامۀ فلسفه و کودک، صص 60-51

    3.     ای.اچ.یوینگ (1378)، پرسش‌های بنیادین فلسفه، ترجمه محمود یوسف ثانی، تهران: حکمت

    4.     بزرگمهر، منوچهر (1356)، فلسفه چیست، تهران: انتشارات خوارزمی

    5.     جعفریان، حسین؛ رهنما، اکبر؛ میرزامحمدی، محمدحسن؛ اکبریان، رضا (1402)، «تبیین اصول تربیت فلسفی بر اساس تلقی علامه طباطبایی از فلسفه»، مجله تربیت اسلامی، شماره46، صص 30-7

    6.     حسینی، جمشید (1394)، تربیت فلسفی در حکمت متعالیه، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا

    7.     راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارالعلم

    8.     سیف، علی‌اکبر (۱۳۶۳)، روان‌شناسی پرورشی، تهران: آگاه

    9.     شریعتمداری، علی (1378)، اصول و فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: امیرکبیر

    10.  ــــــ (1389)، «بررسی پایه‌های فلسفه تعلیم و تربیت»، در مجموعه مقالات منتخب سیزدهمین همایش حکیم ملاصدرا؛ «تربیت فلسفی و فلسفه تربیت»، تهران: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا 

    11.   صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1368)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، ج 1، قم: مکتبة المصطفوی

    12.  فهیم، محسن؛ دولت‌آبادی، فاطمه؛ عظیمی، سمیه (1394)، «بررسی شناخت تربیت فلسفی انسان از دیدگاه ملاصدرا»، مجله علوم اجتماعی (دانشگاه آزاد شوشتر)، شماره 28، صص 264-253

    13.  قائمی، علی (1365)، زمینه تربیت، تهران: امیری

    14.  کاپلستون، فردریک (1398)، تاریخ فلسفه، ترجمه سیدجلال‌الدین مجتبوی، ج1، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش

    15.  کاردان و دیگران (1380)، فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: انتشارات سمت

    16.کولپه، ازوالد (1363)، مقدمه‌ای بر فلسفه، ترجمه احمد آرام، تهران: انتشارات علمی

    17.  لوین و چند تن از استادان فلسفه در انگلستان (۱۳۶۶)، فلسفه یا پژوهش حقیقت، ترجمه دکتر سیدجلال‌الدین مجتبوی، تهران: حکمت

    18.  نصر، سیدحسین؛ لیمن، اولیور (1383)، تاریخ فلسفه اسلامی، جلد اول، ترجمه جمعی از استادان فلسفه، تهران: حکمت

    19.  Russell, Bertrand (1959), Wisdom of the West