نسیم خرد

نسیم خرد

تاریخچه آراء خداگونگی انسان از منظر فیلسوفان یونان باستان و فیلسوفان مسیحی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایران
2 دانش‌آموخته دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران.
چکیده
یکی از مسائلی که در آثار فیلسوفان الهی محل توجه است بحث خداگونه شدن انسان است. مسأله اصلی پژوهش آن است که آیا انسان می تواند شبیه خدا شود و در صورت امکان، راه خداگونگی چیست؟ سیر تاریخی این بحث را می توان در آثار فیلسوفان یونان باستان و فلاسفه مسیحی و در ادامه فلاسفه اسلامی یافت. در این پژوهش که با رویکرد تاریخی-تحلیلی انجام می شود، آراء خداگونگی انسان از منظر فیلسوفان یونان باستان و مسیحی بررسی می شود. وجه مشترک این فیلسوفان در زمینه خداگونگی انسان، ضمن پذیرش امکان خداگونگی انسان، برگرفته از نوع نگاه انسان شناسانه آنها مبنی بر توجه به بعد روحانی و عقلانی انسان همراه با اهمیت دادن به بعد عملی او در مسیر خداگونگی است. گرچه در این زمینه تفاوت هایی بین دیدگاه های فیلسوفان وجود دارد. همچنین اثر پذیری از آموزه های دینی مسیحیت در بین فیلسوفان مسیحی در نظریه پردازی های آنان مشهود است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The History of Views on the Deification of Man from the Perspective of Ancient Greek and Christian Philosophers

نویسندگان English

ehsan kordi ardakani 1
seyed mohammad ghaderi 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities and Social Sciences, Ardakan University, Yazd, Iran
2 PhD in Islamic Philosophy and Theology, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده English

One of the key subjects of interest in the works of theistic philosophers is the concept of man’s deification or becoming God-like. The central question of this study is whether it is possible for human beings to assimilate to God, and if so, what the path to achieving this god-likeness is. The historical course of this debate can be traced through the works of ancient Greek and Christian philosophers, and subsequently, Islamic philosophers. Adopting a historical-analytical approach, this study investigates the views on the deification of man from the perspective of ancient Greek and Christian philosophers. The common denominator among these philosophers regarding human deification—in addition to acknowledging its possibility—stems from their shared anthropological outlook. This perspective emphasizes the spiritual and intellectual dimensions of the human being, while simultaneously underscoring the importance of the practical dimension on the path to deification. Nevertheless, distinct differences persist among the specific views of these philosophers. Furthermore, the profound influence of Christian religious doctrines is highly evident in the theorizations of Christian philosophers on this subject.

کلیدواژه‌ها English

deification of man (homoiosis theō / theosis)
Greek philosophers
Christian philosophers
intellect (ʿaql)
soul (rūḥ)
اردستانی، عبدالرحیم، سرشت انسان در اسلام و مسیحیت، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، چاپ اول، پاییز 1389
ارسطو، مابعدالطبیعه، مترجم: محمد حسن لطفی، انتشارات طرح نو، چاپ دوم، 1385
استیس، والترترنس، تاریخ انتقادی فلسفه یونان،ترجمه یوسف شاقول، انتشارات دانشگاه مفید، چاپ دوم، پاییز، 1386.
افلاطون، پنج رساله: شجاعت، دوستی، ایون، پروتاغوراس و مهمانی، ترجمه محمود صناعی، انتشارات هرمس، چاپ پنجم، تهران، 1389/ب
______، چهار رساله: منون، فدروس، ته تتوس، هیپیاس بزرگ، ترجمۀ محمود صناعی، انتشارات هرمس، چاپ ششم، تهران، 1389/الف
______، دوره آثار افلاطون، ترجمه محمد حسن لطفی-رضا کاویانی، چاپ سوم، انتشارات خوارزمی، 1380
آگوستین، اعترافات، ترجمه سایه میثم، تهران، نشر سهروردی، 1381
ایلخانی، محمد، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، انتشارات سمت، چاپ سوم، تابستان،1389
بِرَن ، ژان، "سقراط"، ترجمه سید ابوالقاسم پورحسینی، چاپ چهارم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1390.
بورمان، کارل، افلاطون، مترجم محمد حسن لطفی، انتشارات طرح نو،  تهران، چاپ دوم، 1387
تبار صفر، صفدر، خداگونگی انسان در آفرینش (بررسی روایت ان الله خلق آدم علی صورته)، نشریه معرفت، شماره132، 1387.
خراسانی، شرف الدین. (1379) "دائره المعارف بزرگ اسلامی"، زیرنظر: سید محمد کاظم موسوی بجنوردی، تهران، انتشارات مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی.
دیویس، اسکات، اخلاق عرفانی در مسیحیت، ترجمه مسعود صادقی علی آبادی، پژوهشنامه متین، تابستان و پاییز 1381، شماره 15 و 16
ژیلسون، اتین، تاریخ فلسفه مسیحی در قرون وسطی، ترجمه رضا گندمی نصرآبادی، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، چاپ اول، زمستان، 1389
______، روح فلسفۀ قرون وسطی، مترجم علی مراد داودی، ، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، تهران ،1384
طبایی، طیبه سادات؛ دانشور نیلو، یوسف؛ الهی منش، رضا،  مفهوم عرفانی خداگونگی و امکان خداگونگی انسان در مسیحیت، نشریه پژوهش های ادیانی، شماره 14، 1398.
فراست، اس. ئی، آموزه های اساسی فیلسوفان بزرگ، مترجم غلام حسین توکلی، انتشارات حکمت، چاپ اول، 1388
فلوطین، دوره آثار فلوطین«تاسوعات»، ترجمه محمد حسن لطفی، ج اول، تهران، خوارزمی، چاپ دوم، مهرماه، 1389
کاپلستون، فردریک، تاریخ فلسفه، ترجمه ابراهیم دادجو، ج2، چاپ اول، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1387.
______، تاریخ فلسفه، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، ج1، چاپ دوم، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش، تهران، 1368
______، واحد در ادیان، مترجم دکتر سید محمودیوسف ثانی، چاپ اول، زمستان، انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، 1388.
کاسیرر، ارنست، رساله ای در باب انسان درآمدی بر فلسفه فرهنگ، ترجمه بزرگ نادرزاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ چهارم، 1388
کریشنان، سَروِپالی رادا، تاریخ فلسفۀ شرق و غرب، مترجم جواد یوسفی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم، 1387
گاتری، دبلیو .کی،  زندگی و شخصیت دیدگاههای فلسفی، ترجمه حسن فتحی تهران: فکر روز، چاپ اول، بی تا
لائرتیوس، دیوگنس،  فیلسوفان یونان، ترجمه بهزاد رحمانی، نشر مرکز، چاپ اول، اسفند، 1387
میری، محمد، تفسیر عرفانی حدیث آفرینش انسان بر صورت الهی در اندیشه امام خمینی، پژوهشنامه متین، شماره 61، 1392.
ورنر، شارل، حکمت یونان، ترجمه بزرگ نادرزاده، شرکت انتشاراتی علمی و فرهنگی، چاپ سوم، بهار 1382

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 20 خرداد 1405