نسیم خرد

نسیم خرد

بازتقریر استدلال‌های قیاسی حوزۀ نفس در پارادایم نظری ابن‌سینا

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
چکیده
ارائۀ استدلال در قالب دستگاه منطقی یکی از روش­های بیان است که با کارکردی اثباتی به جهت اتقان، دارای بیشترین تاثیر بر مخاطب مستفهم امروزی است که طالب اختصاراست؛ نگاه متفاوت ابن سینا به نفس‌ به عنوان فیلسوفی که پزشک است، واکاوی متافیزیکی و فیزیکی وی در نفس‌شناسی، نوآوری‌های او در مباحثی چون اثبات وجود نفس، حدوث و قدم نفس، تجرد نفس و خلود آن موجب‌شد پژوهش حاضر با هدف بازتقریر استدلال­های قیاسی حوزۀ نفس در پارادایم نظری ابن­سینا به صورت­بندی استدلال­های او در قالب دستگاه قیاسی بپردازد و نسلی را که در مسائل نظری هستی‌شناسی، تابع استدلال و اختصار است با پارادیم ابن‌سینا آشناسازد. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی است و با توجه به ماهیت پژوهش و نوع نگرش به موضوع، داده­ها و اطلاعات به روش اسنادی جمع‌آوری و با رویکردی منطقی، بازتقریر شده­است. یافته­ها نشان­داد ابن­سینا با ارائۀ عناصر حجّت و انواع براهین، حیطۀ شناختی و معرفتی مخاطب را سرشار از داده‌های معرفتی می‌کند تا راه عقل نظری را برای فهم حقیقت و واقعیت، هموار نماید. نتایج حاکی از آن است که نفس­شناسی ابن­سینا بر سه محور تجرد، حدوث و خلود استواراست و دلایل وی در این حوزه مبتنی بر مفاهیم معقول اولیه و معقولات ثانویه فلسفی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Restatement of Deductive Arguments of the Sphere of the Soul in Avicenna’s Theoretical Paradigm

نویسندگان English

Faranak Bahmani 1
Delbar Shuja Abajlu 2
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Literature and Humanities, Yasouj University, Yasouj, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Literature and Human Sciences, Urmia University, Urmia, Iran
چکیده English

Presenting arguments in the form of the logical system is one of the methods of statement that, with its verifying function for certainty, has the highest impact on today’s audience who demands brevity. Avicenna’s different look at the soul, as a philosopher who is also a physician, his metaphysical and physical explorations in studying the soul, his innovations in discussions such as proof of existence of the soul, the origination and immortality of the soul, and the immateriality and eternity of the soul caused the present study to aim at restating the deductive arguments of the sphere of the soul in Avicenna’s theoretical paradigm and formulating his arguments in the form of a deductive system, familiarizing a generation who follows reasoning and brevity in theoretical issues of ontology with Avicenna’s paradigm. The research method was descriptive-analytical and, considering the nature of the study and the type of attitude towards the subject, the data were gathered through documentary method and restated with a logical approach. The findings showed that Avicenna filled the cognitive and epistemic sphere of the audience with epistemic data by presenting elements of proof and types of demonstration to pave the way of the theoretical intellect to understand truth and reality. The results suggest that Avicenna’s knowledge of the soul was founded on three axes of immateriality, origination and eternity; and his reasons in that sphere are based on primary intelligible concepts and secondary philosophical intelligible ideas.

کلیدواژه‌ها English

deductive argumentation
the soul. Avicenna
immateriality
origination
immortality and eternity
  1. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (۱۳۳۱)، دانشنامه علایی : طبیعیات، تهران: محمد مشکوه.
  2. ــــــــ (1383)، رساله نفس، تصحیص موسی عمید، همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
  3. ــــــــ (1375 الف)، النفس من کتاب الشفا، تحقیق حسن حسن­زاده آملی، قم: بوستان کتاب.
  4. ــــــــ (1375 ب)، الإشارات و التنبیهات، قم: نشر بلاغة.
  5. ــــــــ (1400ق)، رسایل ابن‌سینا (رسالة الحدود)، قم: بیدار.
  6. ــــــــ (1404ق)، التعلیقات، تحقیق عبدالرحمن بدوی، بیروت: مکتبة الاعلام الإسلامی.
  7. ــــــــ (1379)، النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه، چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران.
  8. ــــــــ (1363)، المبدأ و المعاد، اهتمام عبدالله نوران، تهران: موسسه مطالعاتی اسلامی دانشگاه مک گیل با همکاری دانشگاه تهران.
  9. ــــــــ (1376)، الالهیات من کتاب الشفاء، قم: بوستان کتاب.
  10. ــــــــ (1404-1406ق)، الشفاء (الطبیعیات)، قم: چاپ افست.
  11. ابن فارس، احمد (۱۴۰۴ق)، معجم مقاییس اللغه، تصحیح عبدالسلام محمد هارون، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  12. ابن منظور، محمدبن مکرم (۱۴۱۴ق)، لسان العرب، تحقیق جمال الدین میردامادی، بیروت: دارالفکر (دار صادر).
  13. ایجی، عضدالدین عبدالرحمن بن احمد (1370)، المواقف، قم: شریف رضی.
  14. ارسطو (1393)، درباره نفس، ترجمۀ علیمراد داودی، چاپ ششم. تهران: انتشارات حکمت.
  15. تفتازانی، مسعود بن عمر (1412ق)، شرح المقاصد، قم: الشریف الرضی.
  16. حسن زاده آملی، حسن (1380)، عیون مسایل النفس و شرح آن، قم: قیام.
  17. راغب اصفهانی، حسین بن محمّد (1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت: دار العلم الدار الشامیه.
  18. رنجبرزاده، فرزانه؛ عباس جوارشکیان؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی (1399)، «عدم مرز میان مجرد و مادی در تفکر صدرایی»، آموزه‌های فلسفه اسلامی، ش27: 140-119.
  19. سبزواری، هادی بن مهدی (1369)، شرح المنظومه، شرح حسن زاده آملی، تهران: نشر ناب.
  20. ستارزاده، فاطمه؛ محمدعلی اخگر؛ عباس احمدی سعدی (1402)، «تعریف ابن‌سینا از مادی و مجرد و پیامدهای آن بر معاد جسمانی او»، پژوهش‌های معرفت‌شناختی. ش25: 155-175.
  21. صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمّد بن ابراهیم (1981م)، الاسفار الاربعه، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
  22. صبور، محسن؛ احمد بهشتی و شاکر صفدر (1400)، «بررسی امکان رجعت از منظر کتاب و سنت (با تأکید بر اندیشه‌های علامه طباطبایی)»، عقل و دین، ش25: 145-164.
  23. طباطبایی، سید محمدحسین (1376)، نهایه الحکمه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  24. ــــــــ (1388)، بدایه الحکمه، ترجمه علی شیروانی، قم: دارالعلم.
  25. عمید، حسن (1390)، فرهنگ فارسی، تهران: آگاه.
  26. فتحی، عباس و احمد بهشتی (1401)، «رابطه نفس و بدن در علم و عمل؛ از حیات تا موت (با تأکید بر رویکرد صدرایی)»، عقل و دین، ش26: 93-106.
  27. فخرالدین رازی (1410ق)، المباحث المشرقیة، تحقیق محمد المعتصم بالله البغدادی، بیروت: دار الکتاب العربی.
  28. قیم، عبدالنبی (1381)، فرهنگ معاصر عربی-فارسی، تهران: فرهنگ معاصر.
  29. مصباح یزدی، محمدتقی (1386)، آموزش فلسفه، تهران: سازمان تبلیغات.
  30. مظفر، محمدرضا (1408ق)، المنطق، قم: فیروزآبادی.
  31. Cobos FJM, Rodriguez M del MM. (2012), A review of psychological intervention in Alzheimer s disease, Int J Psychol Psychol Ther. 12 (3):373–88..

Burns, A. Iliffe S (2009), Alzheimer's disease: recent advances in etiology, diagnosis, and management.