نسیم خرد

نسیم خرد

بررسی ثبات شخصیت در حکمت متعالیه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
محمد عباسی 1
حسن معلمی 2
1 دانش‌آموخته دکتری فلسفه اسلامی، دانشکده فلسفه و اخلاق، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
2 استاد گروه فلسفه، دانشکده فلسفه و اخلاق، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
چکیده
ثبات شخصیت و وحدت عددی هر شخص در طول زندگی، امری قطعی و مشهود به علم حضوری است. در حکمت متعالیه، نفس انسان به عنوان معیار این‌همانیِ مذکور معرفی شده است و از آنجا که بدن دائماً در حال تغییر و سوخت‌وساز است، برای توجیه ثبات شخصیت، ناکارآمد تلقی شده است؛ این در حالی است که اولاً حکمت متعالیه به حرکت جوهری نفس قائل بوده و در ثانی نفس، امری غیرقابل رؤیت است و این دو مسئله می‌تواند از منظر هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی، مسئلۀ ثبات شخصیت را با چالش مواجه کند. مطابق با تحلیل‌های این مقاله، تنها زمانی می توان حرکت را مانع از ثبات شخصیت دانست که به نحو فنا و حدوث باشد؛ اما در حکمت متعالیه، حرکت نفس به نحو غیر امتدادی تصویر شده که باعث می‌شود همواره شخص سابق در مقطع بعدی از حرکت وجود داشته باشد و تنها حدودش تغییر کرده باشد. همچنین با توجه به آنکه بدن، مرتبۀ نازلۀ نفس است و با عنایت به استحالۀ تناسخ ملکی در زندگی مادی، بدن به خاطر پیوندی که با نفس دارد، می‌تواند نشانه‌ای برای آگاهی به این‌همانیِ سایرِ اشخاص به حساب آید. بنابراین ثبات شخصیت در حکمت متعالیه، نظریه‌ای مقبول و به دور از اشکالات است.
کلیدواژه‌ها
ثبات شخصیت
این‌همان شخصی
هویت
ملاصدرا
حکمت متعالیه

موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of the Stability of Individuality in Transcendent Theosophy

نویسندگان English

Mohammad Abbasi 1
hasan moallemi 2
1 PhD student in Islamic Philosophy, Faculty of Philosophy and Ethics, Bagheral Uloom University, Qom, Iran
2 Professor, Department of Philosophy, Faculty of Philosophy and Ethics, Bagheral Uloom University, Qom, Iran
چکیده English

The article contends that personal identity and numerical unity throughout one's life are certain and directly observable. In the philosophy of Transcendent Wisdom, the human soul is the criterion for this identity. Due to the body's constant changes and metabolic processes, it is deemed ineffective in explaining personal stability. Despite this, Transcendent Wisdom acknowledges the essential motion of the soul and its invisibility, which can challenge the concept of personal stability both ontologically and epistemologically. The article's analysis suggests that motion only disrupts personal stability if it entails annihilation and recreation. However, in Transcendent Wisdom, the soul's motion is depicted as non-spatial, ensuring the previous self persists in subsequent moments, with only its boundaries changing. Additionally, considering the body as a lower level of the soul and the impossibility of material reincarnation, the body, due to its connection with the soul, can serve as an indicator of the identity of other individuals. Therefore, the stability of personal identity in Transcendent Wisdom is a credible and defensible theory.

کلیدواژه‌ها English

 Personal-Identity
Mulla-Sadra
Soul
Substantial-Motion
Individuality
Transcendent-Wisdom

  1.         قرآن کریم

    1. ابن سینا، حسین بن عبدالله (1392)، الاشارات و التنبیهات، چاپ سوم، قم، بوستان کتاب.
    2. جوادی آملی، عبدالله (1400)، رحیق مختوم، 37، قم: اسراء.
    3. زنوزی، علی بن عبد الله (1378)، مصنفات حکیم زنوزی (رسالة سبیل الرشاد فی إثبات المعاد)، ۲، تهران: اطلاعات.
    4. سبزواری، هادی بن مهدی (1369). شرح المنظومة (تعلیقات حسن زاده)، ۵، تهران: ناب.
    5. شریف الرضی، محمد بن حسین (1414). نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم: هجرت.
    6. صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1341)، عرشیه ، اصفهان - ایران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
    7. صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (160) ، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، محشی: هادی بن مهدی سبزواری. مصحح جلال الدین آشتیانی، تهران - ایران، مرکز نشر دانشگاهی.
    8. صدر الدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1368). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، جلد 3/ 8 / 9، ایران: مکتبة المصطفوی.
    9. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1340)، رساله سه اصل، تهران، دانشگاه تهران.
    10. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (بی‌تا)، المبدأ و المعاد (ملاصدرا)، (بی‌جا).
    11. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1363)، مفاتیح الغیب، مصحح: محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    12. طباطبایی ،محمد حسین، (1390). المیزان فی تفسیر القرآن، ج 1 و 16، چاپ دوم، لبنان-بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
    13. طباطبایی، محمد حسین (1416)، نهایة الحکمة، قم - ایران، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم. مؤسسة النشر الإسلامی.
    14. فیاضی، غلامرضا (1389)، علم النفس فلسفی، تحقیق و تدوین: محمد تقی یوسفی، چاپ اول، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    15. قرآن کریم،
    16. مطهری، مرتضی (1376)، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج 6 /11، تهران: صدرا.
    17. مصباح یزدی، محمد تقی (1366)، آموزش فلسفه، 2، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
    18. معلمی، حسن (1398)، نفس و روح در فلسفه اسلامی و آیات و روایات، چاپ سوم، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.