نسیم خرد

نسیم خرد

تحلیل کاربست «روش شهودی» در معرفت نفس «به خود و خدا» باتکیه بر دیدگاه استاد ‌جوادی آملی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشیار گروه معارف، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
3 استادیار گروه معارف، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل کاربست روش شهودی در معرفت نفس(به خود و خدا) با تکیه بر آراء علامه‌جوادی آملی به‌عنوان یکی از حکمای سده اخیر حوزه علمیه قم است. ایشان، هیچ یک از انواع راه‌های شناخت را برای نیل به شناخت حقیقی نفس و خداوند، مفید یقین نمی‌داند. در این نوشتار تحقیقی، به روش توصیفی‌تحلیلی و با استفاده از منابع معتبر و مراجعه به آثار مکتوب ایشان و به شیوه‌ی کتابخا­نه­ای، کاربست روش شهودی به‌عنوان بهترین، کامل‌ترین و متقن‌ترین روش رسیدن به شناخت حقیقی خود و خداوند به اثبات رسیده است. یافته‌ها بیانگر آن است که اصولی مانند خلیفه‌بودن انسان، جامعیت انسان، مثالِ پروردگار‌بودن انسان و وجود رابط‌بودن تمام موجودات، در تبیین بحث دخیل هستند. به اعتقاد آیت الله جوادی آملی، شناخت انسان یا از طریق شناخت علت هستی‌بخش، یا خود انسان و یا آثار و لوازم اوست. معرفت انسان از طریق علت هستی‌بخش، کامل‌ترین و بهترین شناخت، ولی دشوار و دور از دسترس همگان است. معرفت از راه آثار و لوازم هم، شناختی ناقص و غیر عمیق است. بنابراین، معرفت از راه خود، بهترین معبر برای ورود به وادی معرفت رب است. از آن‌جا که کلیه آگاهی‌های انسان و معارف او به حس، عقل، دل و معارف منقول از معصومین علیهم السلام بازگشت می‌کند و تمامی این شناخت‌ها یا در دایره علم حصولی واقع می‌شوند، یا در دایره علم حضوری، با بررسی و ارزیابی هر کدام از این روش‌ها، معلوم می‌شود که هیچ‌یک از آن‌ها به شناخت حقیقی نفس و خداوند راه ندارند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the Application of the “Intuitive Method” in Self-Knowledge ‘of Self (Soul) and Allah’ with an Emphasis on Great Ayatollah Jawadi Amoli’s Viewpoints

نویسندگان English

AliNegat Raizan 1
Mohammad Karami 2
Amrollah Andarzian 3
1 Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 Associate Professor, Department of Education, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
3 Assistant Professor, Department of Education, Faculty of Literature and Humanities, Yasouj University, Yasouj, Iran.
چکیده English

This study examines and analyzes the application of the intuitive method in self-knowledge (of self and Allah) based on the views of Ayatollah Javadi Amoli, one of the prominent scholars of the recent century in the Qom Seminary. He considers none of the various methods of knowledge to be beneficial for attaining true knowledge of the self and Allah. In this descriptive-analytical study, using credible sources and referring to his written works through a library-based approach, applying the intuitive method is proven to be the best, most complete, and most reliable method for achieving true knowledge of self (soul) and Allah. The findings indicate that principles such as the human being as a vicegerent, the comprehensiveness of the human being, the human being as an exemplar of the Lord, and the connective being of all beings are involved in explaining the discussion. According to Ayatollah Javadi Amoli, human knowledge is either through the knowledge of the existential cause, the human being himself, or his effects and necessities. Knowledge of human beings through existential causes is the most complete and best knowledge, but it isn't easy and is out of reach for everyone. Knowledge through effects and necessities is also incomplete and superficial. Therefore, knowledge through self (soul) is the best path to enter the realm of Divine knowledge. Since all human awareness and knowledge return to sense, intellect, heart, and transmitted knowledge from the infallibles (peace be upon them), and all these types of knowledge fall either within the domain of acquired knowledge or present knowledge, by examining and evaluating each of these methods, it becomes clear that none of them lead to true knowledge of the self and Allah.

کلیدواژه‌ها English

types of knowledge
the possibility of self-knowledge
intuitive method
existential cause
Javadi Amoli
the recent century of the Islamic Seminary of Qom
قرآن کریم
-ابن عربی (۱۳۷۰)، فصوص الحکم، تصحیح ابوالعلاء عفیفی، تهران: الزهراء.
-آمدی، عبدالواحد (۱۳۶۶)، تصنیف غررالحکم و در رالکلم، قم: دفترتبلیغات اسلامی.
-حسین‌زاده، محمد (۱۳۸۶)، منابع معرفت، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی.
-حر عاملی، محمد بن حسن (۱۳۸۴)، الجواهرالسنیة، نجف اشرف، بی نام.
-جعفرى تبریزى، محمد‌تقى (۱۳۹۳)، مجموعه آثار، ج۴ ( معرفت شناسى)، موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى، تهران.
ــــــــ، (۱۳۹۱)، مجموعه آثار ۱ (عرفان اسلامی)، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه‌جعفرى.
ــــــــ، (۱۳۹۴)، خلوت اُنس (تحلیل اندیشه‏ها و شخصیت حافظ)، تهران: موسسه تدوین و نشر آثار علامه‌جعفرى.
-جوادی آملی، عبدالله (۱۳۷۵)، رحیق مختوم، تنظیم و تدوین حمید پارسانیا، قم: اسراء.
__________ (۱۳۸۶)، تفسیرانسان به انسان، تحقیق وتنظیم محمدحسین الهی زاده، قم: اسراء.
__________ (۱۳۷۸)، عین نضاخ، قم: اسراء.
-راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (۱۳۸۴)، المفردات فی الفاظ القرآن، تحقیق عدنان داوودی، قم: منشورات ذوالقربی.
-رحیمیان، سعید (۱۳۸۸)، مبانی عرفان نظری، تهران: سمت.
-سبزواری، ملاهادی (۱۳۶۸)، شرح منظومه، تهران: دانشگاه تهران.
-ضیایی، سجاد (۱۴۰۳)، «تحلیل و بررسی تفسیر میرداماد از روایات معرفة الله ‌بالله»، نسیم خرد، انتشار آنلاین فروردین.
-طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۳۶۳)، ترجمه تفسیرالمیزان سیدمحمدباقر موسوی همدانی، ج۲۰، قم: تبلیغات اسلامی.
-طباطبایی، سیدمحمدحسین (۱۳۷۳)، نهایه‌الحکمه، قم: تبلیغات اسلامی.
-قونوی، صدرالدین (۱۳۷۴)، مصباح الانس، شارح محمد بن حمزه فناری‌، مقدمه و ترجمه محمد خواجوی، چاپ اول، تهران: مولی.‌
محسنی، حسن، حسینی کریمی، سید باقر (۱۴۰۲)، «وجود رابط معلول از دیدگاه صدرالمتألهین»، نسیم خرد: ش ۱۷ : ۱۱۰-۹۵.
-مستملی بخاری، اسماعیل بن محمد (۱۳۷۳)، شرح التعرف لمذهب التصوف به کوشش محمدروشن، تهران: اساطیر.
-مطهری، مرتضی (۱۳۸۴)، مجموعه آثار، ج۲، قم: صدرا.
__________ (۱۳۸۴)، مسأله شناخت، قم: صدرا.
-مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۸۰)، به‌سوی خودسازی، نگارش کریم سبحانی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی.
-ملاصدرا (۱۳۸۲)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه، تصحیح و تحقیق علی‌اکبر رشاد، ج۶-۱، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
__________ (۱۳۸۰)، مبدأ و معاد، تصحیح سید جلال‌ الدین آشتیانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
ــــــــــــــــ (۱۳۶۰)، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، تصحیح سید جلال الدین آشتیانی، تعلیق سید جلال الدین آشتیانی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
-موسوی الخمینی، سیدروح الله (۱۳۷۷)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی.
ــــــــــــــــ (۱۴۰۶)، تعلیقات علی شرح فصوص الحکم و مصباح الانس، قم: پاسداراسلام.
ـــــــــــــــ (۱۳۷۸)، صحیفه امام، ج ۱۴، تهران: مؤسسه تنظیم و نشرآثار امام‌خمینی.
ـــــــــــــــ (۱۳۷۹)، شرح دعای سحر،ترجمه سیداحمد فهری، تهران: نهضت زنان مسلمان.
-مولوی، جلال الدین (۱۳۸۷)، مثنوی معنوی، تصحیح رینولد نکلسون، مقدمه بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: ذهن‌آویز.
-یزدان پناه، سیدیدالله (۱۳۹۱)، مبانی و اصول عرفان نظری، نگارش سیدعطاء انزلی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی.