نسیم خرد

نسیم خرد

تحلیل رابطه ی ابتنایی-تلازمیِ «اصالت وجود» و «حرکت جوهری» از منظر علامه طباطبایی و شاگردان ایشان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌پژوه سطح چهار حکمت متعالیه، مرکز تخصصی مشکات، حوزه علمیه قم، ایران
2 استاد گروه فلسفه، دانشکده فلسفه و اخلاق، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
چکیده
طرح و اثبات «اصالت وجود» در حکمت متعالیه حاوی آثار متعددی است. ملاصدرا بسیاری از این آثار را استخراج و به آن ها تصریح نموده لکن استخراج پاره ای از این آثار و تبیین روابط آن ها بر عهده پیروان مکتبش بوده است. کشف ارتباط بین برخی از این آثار با «اصالت وجود» وظیفه ایست که علامه طباطبایی و شاگردان ایشان به خوبی از عهده آن بر آمده اند. «حرکت جوهری» از جمله مسائلی است که در کلام صدرا و پیروان او مفصلا ایضاح گشته است؛ لکن ابعاد ارتباط و سازگاری آن با «اصالت وجود» در بابی مستقل مورد بررسی واقع نشده است. این پژوهش با بهره گیری از تصریحات و تلویحات علامه طباطبایی و شاگردان او، به دنبال تصویرسازی روشنی از ارتباط مبنایی بین «حرکت جوهری» و «اصالت وجود» می باشد. ابتدا در برهان خلفی بر «اصالت وجود» نشان خواهیم داد که تنها با چنین فرضی است که تصویر صدرایی از حرکت در جوهر توجیه پذیر است. سپس به چرایی ادبیات ماهویِ نهفته در «حرکت جوهری» می پردازیم و اصطلاح «اشتداد وجودی» را اَنسب به حکمت متعالیه می دانیم. آنگاه با طرح شواهدی، از ناسازگاری حرکت و اشتداد با «اصالت ماهیت» پرده برداشته ایم. در نهایت، با بررسی وجوه سازگاری «اصالت وجود» با «اشتداد وجود» و «حرکت جوهری»، ابتنا و تلازم مابین آن ها را نتیجه خواهیم گرفت. پژوهش حاضر -با نظر به اقتضائات فلسفه به عنوان موضوعِ کلی اش- با گردآوری کتابخانه ایِ اطلاعات از منابع و اسناد نوشتاری، به پردازش آن ها از روشی تحلیلی-توصیفی پرداخته است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the Foundational-Essential Connection between Principality of Existence and Substantial Motion from Allama Tabatabaʼiʼs and His Studentsʼ Perspective

نویسندگان English

Ahmad Zamani cheryani 1
Hasan Moallemi 2
1 Level 4 Scholar of Superior Wisdom, Specialized Mesh Center of Qom Seminary, Iran
2 Professor, Department of Philosophy, Faculty of Philosophy and Ethics, Baqir-ul-Ulum University, Qom, Iran
چکیده English

The proposition and validation of the principality of existence (Esālat al-(Wujūd) in Transcendent Philosophy contain multiple implications. Mulla Sadra identified and clarified many of these implications. However, the extraction of some of these implications and the explanation of their relationships were left to his followers. The task of uncovering the connection between some of these implications and the principality of existence has been successfully undertaken by Allama Tabataba'i and his students. Substantial motion (al-Harakat al-Jawhariyyeh) is one of the issues extensively explained in the works of Mulla Sadra and his followers; however, the dimensions of its relationship and compatibility with the principality of existence have not been independently examined. This study, utilizing the explicit statements and implied ideas of Allama Tabataba'i and his students, aims to depict the foundational connection between substantial motion and the principality of existence. First, through a demonstration per impossible on the principality of existence, we will demonstrate that the Sadrian depiction of motion in substance is justifiable only through such an assumption. Then, we will address the essence-based terminology hidden in substantial motion and consider the term intensity of existence as more appropriate for Transcendent Philosophy. Subsequently, we will present evidence of the inconsistency of motion and intensity with the principality of essence. Finally, we will conclude their foundational and essential connection, by examining the compatibility of the principality of existence with the intensity of existence and substantial motion. Considering the requirements of philosophy as its general subject, this study has processed information gathered from library sources and written documents through a descriptive-analytical method.

کلیدواژه‌ها English

principality of existence, motion, substantial motion, intensity of existence, principality of essence, Allama Tabataba'i
جوادی آملی، عبدالله (۱۳۹۳)، رحیق مختوم شرح حکمت متعالیه، حمید پارسانیا، چاپ اول، قم: مرکز نشر اسراء.
حسن‌‌زاده‌ آملی‌، حسن‌ (۱۳۸۵)، گشتی‌ در حرکت‌، چاپ اول، تهران‌: رجاء.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۶۳)، المشاعر، ترجمۀ بدیع الملک بن امام قلی عماد الدوله و هانری کوربن، ج ۱–1، چاپ ۲، تهران: طهوری.
ــــــ، (بی‌تا)، مجموعه رسائل فلسفی صدر المتألهین، حامد ناجی اصفهانی، حکمت.
ــــــ، (۱۳۶۸)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، علی بن عبد الله زنوزی، هادی بن مهدی سبزواری، محمدحسین طباطبایی، محمد بن معصوم علی مدرس زنجانی، و محمدرضا محشی مظفر، ج ۱–۹، چاپ۲، قم: مکتبة المصطفوی.
طباطبایی، محمد حسین (1392)، نهایة الحکمة، چاپ سوم، مرکز مدیریت حوزه علمیه.
ــــــ، (بی‌تا)، بدایة الحکمة، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
ــــــ، و مصباح یزدی، محمد تقی (۱۳۹۱)، شرح نهایة الحکمة (مصباح)، تحقیق عبودیت، عبدالرسول، ج 1، چاپ سوم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، مرکز انتشارات.
کدیور، ‌محسن و خوشدل‌روحانی، ‌مریم (۱۳۸۵)، «نقش اصالت و تشکیک وجود در نظریه حرکت جوهری»، زبان و ادب فارسی (دانشگاه تبریز)، جلد 199، شماره 49، صص 127-154.
مطهری، مرتضی (۱۳۷۶)، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج ۱–30، چاپ ۷، صدرا | صدرا.
نجاتی، ‌محمد (۱۳۹۸)، «اصالت وجود صدرایی و برخی پیامدهای هستی‌شناختی آن»، تأملات فلسفی، جلد 22، شماره 9، صص 273-294.
یزدان‌پناه، سیدیدالله؛ و درگاهی‌فر، رضا (۱۳۹۹)، مختصات حکمت متعالیه به همراه زندگی‌نامه علمی ملاصدرا، موسسه فرهنگ و تمدن توحیدی (فتوت) و مؤسسه آموزشی پژوهشی نفحات، قم: آل‌احمد (ع).