نسیم خرد

نسیم خرد

وحدت اطلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی، چیستی، مبانی و پیامدها

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، موسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران
چکیده
علامه طباطبایی را می‌توان فیلسوفی نوآور و حتی صاحب مکتب جدید در سدۀ اخیر حوزه‌های علمیه دانست. ایشان با وجود اشتراک با سایر فلاسفه در برخی مبانی، نظریاتی بدیع ارائه نموده است؛ یکی از آنها، «وحدت اطلاقی» است. علامه با تبیین حکمی از آیات و و روایات، وجود مطلق را صرف الوجودی تصویر می­کند که جایی برای غیر باقی نمی‌گذارد؛ البته نه اینکه همچون جهله صوفیه هیچ غیری را برنتابد، بلکه او ماسوی را می‌پذیرد؛ اما تنها به مثابه وجودهای آیه‌ای، تعلقی و ربطی که ربط و تعلق، تمام حیثیات آنها را تشکیل می‌دهد. علامه برخلاف برخی نظام­های فلسفی پیشین، معتقد است که ماسوی، اصلاً صلاحیت ندارند که ثانی وجود مطلق باشد. نحوۀ نایل شدن علامه به این دیدگاه، بدین سبب است که او از یکسو ماهیت را ظهور وجود مقید لدی‌الذهن و از سوی دیگر، معلول را عین تعلق و ربط به علت می‌داند. قول به توحید اطلاقی، ثمرات معرفتی‌ نیز دارد؛ از جمله تقسیم دوگانۀ وجود به آیه‌ای و اطلاقی، تببین رابطه خداوند و ماسوی بر اساس حقیقت و رقیقت، کمالات اطلاقی حق تعالی و مالکیت حقیقی خداوند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Unconditional Unicity according to Allāma Tabātabāī: Nature, Foundations and Consequences

نویسنده English

Hamedeh Rastaie
Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Humanities, Al Taha Institute of Higher Education, Tehran, Iran
چکیده English

Allāma Tabātabāī can be considered an innovative philosopher and even the owner of a new school in the last century of Qom seminary. He has presented some new ideas despite having intellectual commonalities with other philosophers. One of them is the unconditional unicity (waḥdat etlāghi). By philosophical explaining the verses and hadiths, Allāma describes the Absolute Existence as a pure existence that leaves no room for anything else. Of course, it's not like he doesn't accept anything else like the Jáhlehyeh Ṣūfiyya, but he accepts that everything other than God, but they are only as a relevant and associated existence. Also connection and association constitute all their qualities. Unlike some previous philosophical systems, Allāma believes that everything other than God does not have the merit to be the second absolute existence. Allāma’s way of reaching this point of view is due to the fact that on the one hand, he considers the essence to be the appearance of the conditional and near the mind existence, and on the other hand, the effect is the same as connection and association to the cause. the unconditional unicity (waḥdat etlāghi) also has epistemic findings; Among them, the dual division of existence into conditional and unconditional, explaining the relationship between God and that everything other than God based on truth and subtlety, the God’s unconditional perfections, and the God’s true ownership.

کلیدواژه‌ها English

Oneness of God
Unconditional Unicity
Allāma Tabātabāī
God’s Ownership
that Everything Other than God
  1. ‏ ابن سینا (1375)، الاشارات و التنبیهات، الطبعة الاولی، قم: نشرالبلاغه.
  2. ارسطو (1366)، متافیزیک، ترجمه شرف الدین خراسانى، تهران: نشر گفتار.
  3. استرآبادى، محمد تقى (1358)، شرح فصوص الحکم‏ فارابی، به کوشش محمد تقى دانش پژوه‏، تهران: دانشگاه تهران‏.
  4. جوادی آملی، عبدالله (1393)، تحریر رسالة الولایة شمس الوحی تبریزی، قم: اسراء.
  5. سهروردی (1375)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق‏، به تصحیح و مقدمه هانرى کربن و سید حسین نصر و نجفقلى حبیبى، 4ج، چ2، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
  6. سید رضی (1414ق)، نهج البلاغة، چ1، قم: هجرت‏.
  7. صدرالدین شیرازی، محمد (1360)‏، الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة، تصحیح و تعلیق از سید جلال الدین آشتیانى، چ2، مشهد، المرکز الجامعى للنشر‏.
  8. صدرالدین شیرازی، محمد (1981م)‏، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، الطبعة الاربعة، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  9. صدوق، محمد بن علی (1398ق)، توحید صدوق، تصحیح سیدهاشم حسینی، چ1، قم: جامعه مدرسین‏.
  10. طباطبایی، سید محمدحسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، الطبعة الاولی، موسسه العلمی للمطبوعات، 1417ق.
  11. طباطبایی، سید محمدحسین، (1419ق)، الرسائل التوحیدیة، چ1، بیروت: موسسه النعمان‏.
  12. طباطبایی، سید محمدحسین (1388)، نهایة الحکمة، تصحیح غلامرضا فیاضی، چ3، قم، انتشارات موسسه امام خمینی€،.
  13. طباطبایی، سید محمدحسین (1387)، مجموعه رسائل، قم: موسسه بوستان کتاب.
  14. طوسى، الخواجة نصیرالدین (1375)، شرح الاشارات و التنبیهات مع المحاکمات،‏ چ1، قم، نشر البلاغة.
  15. الفارابى، ابونصر (1405)، فصوص الحکم، تحقیق از شیخ محمد حسن آل یاسین‏. قم: انتشارات بیدار.
  16. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق (1407 ق)، الکافی، 8جلد، چ4، دار الکتب الإسلامیة - تهران.
  17. مرادی، حسن (1394). دیدگاه علامه طباطبایی درباره عینیت ارزش‌ها و حریت در انگیزش اخلاقی بر اساس توحید اطلاقی، اخلاق وحیانی، ش8، بهار و تابستان.
  18. نبویان، سید محمود و نبویان، سید محمدمهدی (1392). وحدت وجود از دیدگاه علامه طباطبایی. حکمت اسراء تابستان 1392 شماره 16.