نسیم خرد

نسیم خرد

نقدِ ادلۀ قائلین به کیفیتِ تدبیر جسمانی ملائکه مدبر امر

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
علی اصغر رضایی
دانش‌آموخته سطح چهار کلام اسلامی، حوزه علمیه ؛ مدرس دانشگاه بین‌المللی امام خمینی،قزوین، ایران
چکیده
پژوهش حاضر، که رویکردی تحلیلی دارد جهت تحصیل معرفت برهانی نسبت به ملائکه‌ای که تدبیر عالم را بر عهده داشته و واسطۀ فیض الهی در علم، رزق، حیات و ممات هستند. نقش‌آفرینی ملائکه در امور عالم از منظر «محدث-متکلمان» جسمانی و فیزیکی بوده؛ لکن از منظر «فیلسوف-متکلمان» عقلانی، روحانی و مجرد می‌باشد. ملائکۀ مدبر امر که یکی از اقسام ملائکه هستند، نقش وساطت در خلق و سریان فیض دائمی و مطلق حق در نظام عالم هستی را ایفا می‌کنند و تدبیرشان نیز همانند اصل ذاتشان، مجرد و متافیزیکی است. در این پژوهش، پس از نقل دیدگاه و ادلۀ محدث متکلمان در باب چگونگی تدبیر ملائکۀ مدبر امر و نقد آن، نشان داده می‌شود که دیدگاه قائلان به تدبیر تجردی، متافیزیکی و غیر جسمانی ملائکۀ مدبر از استحکام لازم برخوردار بوده و دیدگاه مقابل قابل دفاع نمی‌باشد. پژوهش پیش رو، از نوع تحقیقات کلامی فلسفی بوده و در سلک پروژه‌های موضوع‌پژوهی بنیادی جای می‌گیرد. روش انجام تحقیق، توصیفی تحلیلی و شیوۀ گردآوری اطلاعات به نحو کتابخانه‌ای و اسنادی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
تدبیر
ملائکه
مدبرات امر
عوالم هستی
نقد
ادله
متکلمان

موضوعات

عنوان مقاله English

A Critique of the Arguments of Those Who Believe in the Mode of the Physical Governance of the Angels Administrating the Divine Decree

نویسنده English

aliasghar rezaei
A student of the fourth level of Islamic theology, seminary; Lecturer at Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

This study, titled "A Critique of the Arguments of Those Who Believe in the Mode of the Physical Governance of the Angels Administrating the Divine Decree," adopts an analytical approach to achieve demonstrative knowledge regarding the angels entrusted with the governance of the cosmos, who act as intermediaries of Divine grace in matters of knowledge, sustenance, life, and death. According to traditionist theologians' perspective, angels' role in cosmic affairs is physical and corporeal. However, from the viewpoint of philosopher-theologians, their function is intellectual, spiritual, and incorporeal. The angels of the governance of Divine decree, a specific category of angels, mediate the creation and the constant and absolute flow of Divine grace within the system of existence. Their governance, akin to their essence, is incorporeal and metaphysical. This study critiques the views and arguments of traditionist theologians concerning the nature of the governance of the angels. It demonstrates that the perspective advocating for their incorporeal and metaphysical governance is well-founded, while the opposing view lacks defensibility. The present study is a philosophical-theological investigation and falls within the realm of fundamental research projects. Its method is descriptive-analytical, and the data is collected through library and documentary resources.

کلیدواژه‌ها English

governance
angels
The administrators of Divine decree
realms of existence
critique
arguments
theologians

  1.         قرآن کریم

    1. ابن بابویه، محمد بن علی، (1414ق)، الاعتقادات، قم، المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
    2. ــــــــ، (1390ش)، التوحید (شیخ صدوق)، مترجم محمد قنبری، قم، وانک.
    3. ابن سینا، (1375ش)، الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
    4. ابن عربی، محمدبن علی، (1422ق) تفسیر القرآن الکریم (مشهور به تفسیر ابن عربی)، بیروت، دار الکتب العلمیه.
    5. آشتیانی، سید جلال‌الدین، (1378ش)، نقدی بر تهافت الفلاسفه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    6. تمیمی واحدی، عبدالواحد بن محمد، (1410ق)، غرر الحکم و درر الکلم، محقق: سید مهدی رجائی، قم، دارالکتاب الاسلامی.
    7. حسینی تهرانی، محمدحسین، (1395ش)، انوار الملکوت، مشهد، مکتب وحی
    8. حسینی همدانی، سید محمدحسین، (1404ق)، انوار درخشان، تهران، لطفی.
    9. خراسانی، محمدکاظم، (1430ق)، کفایة الاصول، محشى: عباسعلی زارعی، سبزواری، قم، موسسه النشر الاسلامی.
    10. خمینی، روح‌الله، (1376ش)، شرح چهل حدیث، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    11. رازی، فخرالدین، (1377ش)، التفسیر الکبیر، قم، دارالاسلام
    12. ربانی گلپایگانی، علی، (1371ش)، ایضاح الحکمة، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی.
    13. سبزواری نجفى، محمد، (1419ق)، إرشاد الأذهان إلى تفسیر القرآن، بیروت، دارالتعاریف للمطبوعات.
    14. سبزواری، هادی، (1360ش)، التعلیقات على الشواهد الربوبیة، مصحح: سید جلال الدین آشتیانی، مشهد المرکز الجامعی للنشر.
    15. ــــــــ، (1379ش)، شرح المنظومة، مصحح: حسن حسن زاده آملی، تهران، ناب.
    16. سهروردی، شهاب‌الدین، (1372ش)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، مصححان هانری کربن سیدحسین نصر؛ نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    17. شجاعی، محمد، (1383ش)، ملائکه، ویراستار محمدرضا کاشفی، قم، وثوق.
    18. صدر، محمدباقر، (1417ق)، بحوث فی علم الاصول، مقرّر حسن عبد الساتر، بیروت، الدار الاسلامیه.
    19. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم، (1422ق)، شرح الهدایة الاثیریة، مصحح: محمدمصطفی فولادکار، بیروت، موسسه التاریخ العربی.
    20. ــــــــ، (بی‌تا)، مجموعه رسائل فلسفی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا
    21. صفار، محمد بن حسن، (1404ق)، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد…، محقق: محسن کوچه باغی، قم، مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
    22. طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1388ش)، رسائل توحیدی، مترجم: محقق على شیروانی، قم، بوستان کتاب.
    23. ــــــــ، (1432ق)، نهایة الحکمة، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
    24. ــــــــ، (1393ق)، المیزان، بیروت، اعلمی.
    25. ــــــــ، (1387ش)، برهان، قم، بوستان کتاب.
    26. طبرسى، فضل بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو.
    27. طوسی، (1414 ق)، الامالی، قم، دارالثقافه.
    28. طوسی، محمد بن محمد، (1375ش)، شرح الاشارات و التنبیهات، قم، البلاغه.
    29. ــــــــ، (1407ق)، تجرید الاعتقاد، محقق: حسینی جلالی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    30. فلاح‌زاده، محمد حسین، (1395ش)، آموزش فقه، قم، اسوه.
    31. قمی، علی بن ابراهیم، (1363ش)، تفسیر القمی، قم، دارالکتاب
    32. کرجی، علی، (1388ش)، اصطلاحات فلسفی و تفاوت آنها با یکدیگر، قم، بوستان کتاب.
    33. کلینی، محمد بن یعقوب، (1407ق)، الکافی، محقق: علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه
    34. گنابادی، سلطان محمد، (1396ش)، تفسیر بیان السعادة، ترجمه: سیدمحمود طاهری، تهران، آیت اشراق.
    35. مجلسی، محمدباقر، (1378ش)، العقائد، محقق: حسین درگاهی، تهران، الهدی.
    36. ــــــــ، (1404ق)، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول…، محقق: هاشم رسولی محلاتی تهران، دار الکتب الإسلامیه.
    37. مجلسی، محمدتقی، (1403ق)، بحارالانوار، محقق: جمعی از محققان، بیروت، احیاء التراث العربی.
    38. محمد، صدرالمتالهین (1366ش)، تفسیر القرآن الکریم، به کوشش خواجوی، قم، بیدار.
    39. محمدی، علی، (1387ش)، شرح رسائل، قم، دار الفکر.
    40. مرتضی، علی بن حسین، (1998م)، امالی المرتضی، قاهره، دارالفکر العربی.
    41. مطهری، مرتضی، (1382ش)، نبوت، قم، موسسه انتشارات صدرا.
    42. مکارم شیرازی و دیگران، (1375ش)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
    43. ملکی میانجی، علی، (1378ش)، نقد مقاله عقل و دین، گردآورندگان: مهدی مهریزی، هادی ربانی، تهران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    44. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن، (1378ق)، قوانین الاصول، تهران، مکتبه العلمیة الاسلامیة.