نسیم خرد

نسیم خرد

تحلیل انتقادی دیدگاه رایل درباره‌ی نفس و خطای مقوله‌ای خواندن باور به جوهریت آن با استفاده از مبانی حکمت متعالیه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
لیلا نصرتی 1
محمدجواد رضایی ره 2
عباس شیخ شعاعی 3
1 دانش‌آموخته دکتری حکمت متعالیه، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 استادیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده
گیلبرت رایل در کتاب مفهوم ذهن (1949) وجود نفس را انکار و باور به وجود آن را خطایی مقوله ای می‌داند. او با استفاده از مثال‌هایی به توضیح خطای مقوله ای می‌پردازد و با تعمیم حکم آنها به نفس، باور به وجود نفس را نیز خطایی از این سنخ می‌خواند. او وجود حالات نفسانی را می‌پذیرد، ولی در عین حال، اظهار می‌کند که نباید آنگونه که حالات فیزیکی را به بدن نسبت می‌دهیم حالات غیرفیزیکی را نیز به جوهری غیرمادی به نام نفس نسبت دهیم. حالات نفسانی چیزی جز رفتار نیستند و باور به وجود جوهری که این حالات قائم به آن باشند، ناشی از خطایی است که به سبب کاربرد نادرست زبان رخ می‌دهد. نفس فقط نامی است که به ازای مجموعه حالات نفسانی وضع شده است و واقعیتی ورای زبان ندارد. در این نوشتار با استفاده از روش تحلیلی – انتقادی دیدگاه او نقد و بررسی می‌شود. «خطای مقوله‌ای» یا «خلط مقولاتی» که او با استفاده از آن به انکار وجود نفس می‌پردازد، گرچه در جای خود مفهوم و مغالطه بودن آن واضح است، ولی تعمیم ناروای آن به نفس، ناموجه و سرایت حکم آن مثالها به مورد نفس، خود دچار شدن به مغالطۀ «تعمیم ناروا» است. از طرف دیگر، دلایل معتبری براثبات وجود نفس اقامه شده است که ثابت می‌کند وجود نفس واقعیتی انکار ناپذیر است و نمی‌‌توان باور موجه و معقول به وجود آن را ناشی از خطایی مقوله‌ای خواند.
کلیدواژه‌ها
خطای مقوله‌ای
رایل
نفس
بدن
دوگانه‌انگاری

موضوعات

عنوان مقاله English

A Critical Analysis of Gilbert Ryle’s View on the Soul and the Consideration of Belief in Its Substantiality as a Category Mistake Based on the Foundations of Transcendent Philosophy (al-Hikmat al-Mutaʿālīyah)

نویسندگان English

leila nosrati 1
MohammadJavad Rezaee rah 2
abas Sheikh soaee 3
1 PhD student in Higher Wisdom, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, Khwarazmi University, Tehran, Iran
3 استادیار گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده English

In his book The Concept of Mind (1949), Gilbert Ryle denies the existence of the soul and considers belief in its existence a category mistake. Using a series of illustrative examples, Ryle explains the nature of category mistakes, generalizing this concept to the soul, and considering belief in the soul a similar error. While he accepts the existence of mental states, he argues that, unlike physical states attributed to the body, non-physical states should not be attributed to an immaterial substance called the soul. According to Ryle, mental states are nothing more than behavioral dispositions, and the belief in a substance that underlies these states stems from a misuse of language. In his view, the soul is merely a name assigned to the collection of mental states and has no reality beyond language. This study employs an analytical-critical method to examine and evaluate Ryle’s view. Although the notion of a category mistake or confusion of categories—which he employs to deny the existence of the soul—is a valid and well-defined fallacy in its proper context, its unjustified generalization to the soul is unwarranted. Applying the conclusions drawn from Ryle’s examples to the soul constitutes a fallacy of faulty generalization. On the other hand, strong philosophical arguments have been presented to prove the existence of the soul, demonstrating that the soul’s reality is undeniable and that a rational and justified belief in its existence cannot be dismissed as a mere category mistake.

کلیدواژه‌ها English

category mistake
Gilbert Ryle
soul
body
dualism
1.     ابن‌سینا، حسین بن عبداالله (1400)، رسائل ابن‌سینا، رساله الحدود، قم: بیدار.
2.     ــــــ (1375)، الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغة.
3.     حسن‌زاده آملی، حسن (1372)، معرفت نفس، دفتر اول، تهران: علمی فرهنگی.
4.     دکارت (1399)، اعتراض‌ها و پاسخ‌ها، ترجمه علی موسایی افضلی، تهران: علمی فرهنگی، چاپ چهارم.
5.     دورکیم، امیل (1369)، درباره تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام، بابل: انتشارات کتابسرای بابل.
6.     ــــــ (1360)، فلسفه و جامعه‌شناسی، ترجمه فرحناز خمسه‌ای، تهران: مرکز مطالعه فرهنگ‌ها.
7.     صادقی، جمال (1397)، آنسوی مرگ، قم: زیتون، چاپ نهم.
8.     صدرالدین شیرازی (1981)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج1، 2، 6، 8، بیروت: دار احیاء التراث، چاپ سوم.
9.     ــــــ (1302ق). مجموعة الرسائل التسعة، قم: مکتبة المصطفوی.
10.  ــــــ بی‌تا، تعلیقات بر الهیات شفا، قم: بیدار.
11.   طباطبائی، محمدحسین (1383)، نهایة ‌الحکمه، نگارش علی شیروانی، ج1، تهران: الزهرا، چاپ ششم.
12.  عبودیت، عبدالرسول، (1392)، درآمدی به نظام حکمت صدرایی، ج3، تهران: سمت، چاپ دوم.
13.  کامیل فلاماریون (1373)، اسرار مرگ و زندگی، ترجمه بهنام جمالیان، تهران: مرکز نشر فرهنگی شرف.
14.  مصباح یزدی، محمد تقی (1391)، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
15.  مکارم شیرازی، ناصر (1376)، معاد و جهان پس از مرگ، قم: سرور.
16.  نصرتی، لیلا (1401)، "تحلیل انتقادی دیدگاه رایل دربارۀ جوهریت نفس، با استفاده از مبانی حکمت متعالیه"، دو فصل‌نامه علمی پژوهش‌های مابعدالطبیعی، ج 3، شماره2، صص 249-274.
17.  هارت ناک، ویتگنشتاین (1351)، تهران: خوارزمی.
18.     Bohr, Niels , (1933), "Light and Life" Nature, Vol. 131.
19.     Foster, J. (2001). A brief defense of the Cartesian view. Soul, body, and survival: Essays on the metaphysics of human persons, 15-29.
20.     Gotschl, John, ed., (1992), Erwin Schrodinger's World View: The Dynamics of knowledge and Reality, Berlin/Heidelberg, Springer Science+ Business Media, B.V.
21.  Hasker, W; The Emergent Self, Ithaca: Cornell University Press: 1999.
22.  Jackson, F. (1998). Epiphenomenal qualia. In Consciousness and emotion in cognitive science (pp. 197-206). Routledge.
23.  Moergan, Emergent Evolution, the Gifford lecture, delivered in the university of
st. Andrews, 1922
24.  Robinson, H., & Lucan, W. G. (1982). Matter and sense: a critique of contemporary materialism. Cambridge University Press.
25.  Ryle, G. (1938). “IX.-CATEGORIES”. In Proceedings of the Aristotelian Society (Vol. 38, No. 1, pp. 189-206). Oxford, UK: Oxford University Press.
26.  Ryle, G. (2009). The concept of mind. Routledge.
27.     Schrodinger, Erwin, (1984), “General Scientific and Popular Papers”, in Collected Papers, Vol. 4; Austrian Academy of Sciences
28.     Searl, 1997, The Mystery of Consciousness (London: Granta Books)
29.  Varghese, Abraham, ed. (1984), Intellectuals Speak out about God : A Handbook for the Christian Student in a Secular Society, Washington: Regnery Publishing.
30.   Bohr, Niels , (1933), "Light and Life" Nature, Vol. 131.
31.   Foster, J. (2001). A brief defense of the Cartesian view. Soul, body, and survival: Essays on the metaphysics of human persons, 15-29.
32.   Gotschl, John, ed., (1992), Erwin Schrodinger's World View: The Dynamics of knowledge and Reality, Berlin/Heidelberg, Springer Science+ Business Media, B.V.
33.   Hasker, W; The Emergent Self, Ithaca: Cornell University Press: 1999.
34.   Jackson, F. (1998). Epiphenomenal qualia. In Consciousness and emotion in cognitive science (pp. 197-206). Routledge.
35.   Moergan, Emergent Evolution, the Gifford lecture, delivered in the university of st. Andrews, 1922
36.   Robinson, H., & Lucan, W. G. (1982). Matter and sense: a critique of contemporary materialism. Cambridge University Press.
37.   Ryle, G. (1938). “IX.-CATEGORIES”. In Proceedings of the Aristotelian Society (Vol. 38, No. 1, pp. 189-206). Oxford, UK: Oxford University Press.
38.   Ryle, G. (2009). The concept of mind. Routledge.
39.   Schrodinger, Erwin, (1984), “General Scientific and Popular Papers”, in Collected Papers, Vol. 4 ; Austrian Academy of Sciences
40.   Searl, 1997, The Mystery of Consciousness (London: Granta Books)
41.   Varghese, Abraham, ed. (1984), Intellectuals Speak out about God : A Handbook for the Christian Student in a Secular Society, Washington: Regnery Publishing.