نسیم خرد

نسیم خرد

چالش‌ها و کارکردهای علم دینی از منظر استاد جوادی آملی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران
2 استاد گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
3 استاد گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران
چکیده
چکیده

دیدگاه‌های متنوع در مورد علم دینی، نشان‌دهنده تنوع فکری در این زمینه است.نظریه علم دینی آیت الله جوادی آملی به عنوان یکی از نظریات برجسته‌ در این حوزه، توجه ویژه‌ای را در میان اندیشمندان به خود جلب کرده است.نهادینه شدن این نظریه می‌تواند به ایجاد تحولی عظیم در سطح جهانی منجر شود.تحقیق حاضر به بررسی چالش‌ها و کارکردهای نظریه علم دینی ایشان پرداخته است.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد چالش‌هایی مانند تقابل با علم الحادی،تعارض بین عقل و نقل، نهادینه شدن طبیعت به جای خلقت، تعارض احتمالی نتایج و محصولات دانش تجربی با علم دینی، استقرار علم غربی هویت برانداز، چالش تقابل وحی و عقل و وجود تفکر قارونی در میان دانشمندان از جمله موانع اصلی در مسیر تحقق علم دینی هستند. هرکدام از چالش‌های مذکور نیازمند تحقیق مستقلی است، لیکن در این تحقیق صرفا به تبیین آنها و ارائه پاسخ اجمالی به آنها بسنده شده است. همچنین کارکردهای این نظریه شامل رویکرد حداکثری به دین، وحدت علم و دین، جامعیت منابع معرفتی، کمال انسانی، نیل به حیات طیبه، وحدت حوزه و دانشگاه، هم‌افزایی عقل و نقل، تسریع در تمدن‌سازی، دسترسی به منبعی فراتر از عقل، و رفع تعارض میان علم و دین می‌باشد. این کارکردها نه تنها زمینه‌ساز تحول در تمدن اسلامی هستند بلکه بستری برای تعامل میان حوزه‌های مختلف دانش فراهم می‌آورند. این تحقیق بر اهمیت این نظریه به عنوان راهکاری برای مواجهه با چالش‌های معاصر و بهره‌برداری از فرصت‌های پیش رو تأکید می‌ورزد.

واژگان کلیدی: علم دینی، چالش های علم دینی، کارکردهای علم دینی، آیت الله جوادی آملی.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Challenges and Functions of Religious Science from Ayatollah Javadi Amoliʼs Perspective

نویسندگان English

Ali Qanavati 1
Einollah Khademi 2
Abdullah Salavati 3
Sayyid Mohsen Husseini 1
1 PhD student of Theology and Islamic Studies, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee University of Education, Tehran, Iran
2 Department of Theology and Islamic Education, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee University of Education, Tehran, Iran
3 Department of Theology and Islamic Education, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee University of Education, Tehran, Iran
چکیده English

The various perspectives on religious science indicate a variety of intellectual approaches in this field. Ayatollah Javadi Amoli’s theory of religious science, one of the prominent theories on this science, has garnered significant attention among scholars. Institutionalizing this theory could lead to a substantial transformation all over the world. This study examines the challenges and functions of his theory on religious science. The findings reveal challenges such as the confrontation with atheistic science, the conflict between intellect and revelation, the institutionalization of nature instead of creation, the potential conflict between the results and products of empirical knowledge and religious science, the establishment of identity-erasing Western science, the challenge of the confrontation between revelation and intellect, and the presence of Qarun-like thinking among scientists as the main obstacles to the realization of religious science. These challenges require independent research; however, this study merely explains the challenges and provides a brief response to them. Additionally, the functions of this theory include a maximalist approach to religion, the unity of science and religion, the comprehensiveness of epistemic sources, human perfection, attainment of pure life, the unity of Islamic seminary (Hawza) and university, the synergy of reason and revelation, acceleration in civilization-building, access to a source beyond reason, and resolving the conflict between science and religion. These functions pave the way for transformation in Islamic civilization and provide a platform for interaction among various fields of knowledge. This study emphasizes the importance of this theory as a solution to contemporary challenges and the utilization of upcoming opportunities.

کلیدواژه‌ها English

religious science
challenges of religious science
functions of religious science
Javadi Amoli
  1. قرآن کریم.
  2. جوادی املی، عبدالله (۱۳۸۷)، شریعت در آینه معرفت. تهران، نشر اسراء.
  3. ــــــــ (1401)، علم دینی، تنظیم و تحقیق: حمید پارسانیا، تهران، موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
  4. ــــــــ (۱۳۹۱)، انتظار بشر از دین (سلسله‌بحث‌های فلسفه دین)، تحقیق و تنظیم کتاب محمدرضا مصطفی پور، تهران، نشر اسراء.
  5. ــــــــ (1385الف)، حق و تکلیف، چاپ دوم، قم: مرکز نشر اسراء.
  6. ــــــــ (1385ب)، دین‌شناسی، به کوشش محمدرضا مصطفی‌پور، چاپ چهارم، قم: مرکز نشر اسراء.
  7. ــــــــ (1386)، انتظار بشر از دین، به کوشش محمدرضا مصطفی‌پور، چاپ چهارم، قم: مرکز نشر اسراء.
  8. ــــــــ (1386)، شریعت در آئینه معرفت، به کوشش حمید پارسانیا، چاپ پنجم، قم: مرکز نشر اسراء.
  9. ــــــــ (1388الف)، تبیین برخی از مطالب منزلت عقل در هندسۀ معرفت دینی، فصلنامه حکمت اسراء، سال اول، شمارۀ 2، مرکز نشر اسراء.
  10. ــــــــ (1388ب)، علم نافع و هویت‌ساز، فصل‌نامۀ اسراء، شمارۀ 1.
  11. ــــــــ (1389)، سرمقاله، فصل‌نامۀ اسراء، شمارۀ 6.
  12. ــــــــ (۱۳۹0)، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، چاپ پنجم، قم، نشر اسراء.
  13. ــــــــ (1390الف)، مرزهای میان عرفان نظری و فلسفه، فصل‌نامۀ اسراء، شمارۀ 8.
  14. ــــــــ (1390ب)، سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه، فصل‌نامۀ اسراء، شمارۀ 7.
  15. ــــــــ (1392)، تحول در علوم انسانی، ج1، چاپ اول، قم: کتاب فردا.
  16. ــــــــ (1394)، باور به علم دینی تمدن‌سازی را متحول می‌کند، نشریۀ گفتمان الگو، شماره 7، 1394.
  17. خاکی قراملکی، محمدرضا (1398)، امکان‌سنجی مهندسی تمدن نوین اسلامی از منظر مدل ارتباطی دین و علم مدرن در اندیشۀ علامه جوادی آملی، دوفصل‌نامۀ مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، شمارۀ 3.
  18. خسروپناه، عبدالحسین و بابایی، قاسم (1389)، چیستی و گسترۀ علم دینی از نظرگاه آیت الله جوادی آملی، دوفصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسرا، شمارۀ 4.
  19. رضانیا شیرازی، حمید و ادیب بهروز، امیر مجتبی (۱۴۰۰)، مقایسه روش دستیابی به «علم دینی» از نگاه علامه جوادی آملی و دکتر سید حسین نصر، دوفصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسراء، شمارۀ 38.
  20. سلطانی رنانی، سیدمهدی (1395)، بررسی تحلیلی چالش‌های علم دینی در تمدن مدرن، همایش ملی علمی پژوهشی علم و دین، اصفهان.
  21. سوزنچی، حسین (1389). علم دینی از منظر آیت الله جوادی آملی. دوفصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسرا، سال دوم، شمارۀ 2.
  22. علی‌پور، مهدی و حسنی (1386)، سید حمیدرضا، علم دینی، دیدگاه‌ها و ملاحظات: گزارش، تبیین و سنجش دیدگاه‌های برخی از متفکران ایرانی در باب چیستی، امکان و ضرورت علم دینی، تهران، پژوهشکدۀ حوزه و دانشگاه.
  23. غلامی، رضا (1396)، فلسفۀ تمدن نوین اسلامی، چاپ اول، تهران، انتشارات سوره مهر.
  24. فاضل­قانع، حمید (1394)، ظرفیت­های تمدنی اسلام، چاپ اول، قم، مرکز بین­المللی ترجمه و نشر المصطفی.
  25. کرمی، محمد، و دانش شهرکی، حبیب الله (1395)، بررسی و نقد نظریه علم دینی آیت الله جوادی آملی، پژوهش‌های فلسفی-کلامی، شمارۀ 70.
  26. گلشنی، مهدی، علم، دین و فلسفه: گفتگو با دکتر مهدی گلشنی، تهران: کانون اندیشۀ جوان، 1393.
  27. واعظی، احمد، (1387)، علم دینی از منظر آیت الله جوادی آملی، روش‌شناسی علوم انسانی، شمارۀ 54.